İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir, ordunun karşı karşıya olduğu bütçe açığının muharebe hazırlığını ciddi şekilde zayıflattığını açıkladı. Zamir’in bu açıklaması, İsrail’in çok cepheli bir güvenlik tehdidiyle karşı karşıya olduğu bir dönemde geldi. Perşembe günü yapılan çok cepheli durum değerlendirme toplantısında konuşan Zamir, “Maalesef bugünlerde IDF’nin bütçesiyle ilgili bir zorlukla da karşı karşıyayız” dedi. Bu açıklama, İsrail ordusunun mali kaynaklarının artan tehditler karşısında yetersiz kaldığını gösteriyor.
Bütçe Açığının Boyutları ve Ordu Üzerindeki Etkileri
Genelkurmay Başkanı Zamir’in bu uyarısı, İsrail’in son yıllarda savunma harcamalarını artırmasına rağmen ortaya çıkıyor. Özellikle Hamas, Hizbullah ve İran destekli gruplara karşı yürütülen çok cepheli mücadele, ordunun kaynaklarını önemli ölçüde tüketmiş durumda. Zamir, bütçe açığının özellikle eğitim, bakım ve yeni teknolojilere yapılan yatırımları olumsuz etkilediğini, bunun da uzun vadede ordunun operasyonel kabiliyetlerini azaltacağını belirtti. Ordu yetkilileri, mevcut bütçenin özellikle kara kuvvetlerinin modernizasyonu ve İran’a karşı potansiyel bir saldırı için gerekli hazırlıklar için yetersiz olduğunu dile getiriyor.
İsrail Savunma Bakanlığı ile Maliye Bakanlığı arasında bütçe konusunda yaşanan gerilim, ordunun planlarını uygulama kabiliyetini kısıtlıyor. Başbakan Binyamin Netanyahu hükümetinin koalisyon ortaklarına yaptığı harcamalar, savunma bütçesine ayrılan payın azalmasına neden oluyor. Muhalefet ve bazı eski askeri yetkililer ise, bunun ulusal güvenliği riske attığını savunuyor. 2025 yılı için öngörülen bütçe görüşmeleri öncesinde, ordunun acil ek finansman talebi siyasi bir krize dönüşme potansiyeli taşıyor.
Bölgesel Güvenlik Dengesi ve İsrail'in Artan Tehdit Algısı
İsrail, Gazze’de devam eden çatışmalar ve Lübnan sınırındaki Hizbullah gerilimi nedeniyle tarihinin en yoğun askeri operasyonlarından birini yürütüyor. Aynı zamanda İran’ın nükleer programına ilişkin endişeler, Tel Aviv yönetiminin savunma önceliklerini yeniden belirlemesine yol açıyor. İstihbarat kaynakları, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerine devam ettiğini ve bunun İsrail için varoluşsal bir tehdit oluşturduğunu sık sık vurguluyor. Ancak bütçe kısıtları, askeri seçeneklerin masada tutulmasını zorlaştırıyor. Eski Savunma Bakanı Benny Gantz liderliğindeki bazı siyasi çevreler, savunma harcamalarını artırmak için hükümete çağrı yaparken, ordu yetkilileri de personel ve silah sistemleri arasında zorlu bir denge kurmaya çalışıyor.
Bu gelişme, bölgedeki diğer aktörler tarafından da yakından izleniyor. Sivil toplum örgütleri ve askeri analistler, bütçe açığının İsrail’in caydırıcılık gücünü zayıflatabileceği ve bunun da yeni bir çatışmayı tetikleyebileceği konusunda uyarıyor. Zira bütçesi zayıf bir ordu, sürpriz saldırılara karşı hazırlıksız yakalanabilir. Ayrıca, askeri harcamalardaki kesintilerin, özellikle İran ve Hizbullah gibi güçlü aktörlerle olası bir savaşta İsrail’in başarı şansını düşüreceği belirtiliyor. İsrail’in müttefiki ABD ile yapılan askeri yardım anlaşması da bu süreçte kritik önemde; ancak Washington’un Orta Doğu’ya yönelik politikalarındaki belirsizlikler de ek bir risk faktörü oluşturuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail ordusundaki bütçe krizi, Doğu Akdeniz’de güç dengelerini etkileyen bölgesel bir gelişme. Türkiye, İsrail’le son yıllarda enerji ve istihbarat alanında diyalog kanallarını geliştirmeye çalışırken, bu kriz iki ülke arasındaki ilişkilerin geleceğini de doğrudan etkileyebilir. Zayıflayan bir İsrail ordusu, bölgede yeni bir güç boşluğu yaratabilir ve bu durum Türkiye’nin güneyindeki istikrarı dolaylı olarak tehdit edebilir. Öte yandan, İsrail’in mali sıkıntıları, Türkiye’nin savunma sanayii ihracatı ve askeri işbirliği fırsatlarını artırabilecek bir faktör olarak da görülebilir. Ancak Ankara’nın, Filistin politikası ve Doğu Akdeniz’deki hidrokarbon kaynakları konusundaki ihtilaflar göz önüne alındığında, bu gelişmeyi temkinli bir iyimserlikle takip etmesi gerekiyor.
