Yemen'in liman kenti Hudeyde'de Husiler ile hükümet yanlısı güçler arasındaki çatışmalar şiddetlenirken, BBC muhabirleri nadir bir şekilde cephe hattına erişim sağladı. Ülkenin batısındaki bu stratejik kentte taraflar arasındaki mücadele, Yemen iç savaşının seyrini belirleyebilecek nitelikte. Hükümet güçleri, İran destekli Husilere karşı Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun hava desteğiyle ilerlemeye çalışıyor.
Çatışmaların Arka Planı ve Cephe Hattındaki Durum
Yemen'de 2014 yılında Husilerin başkent Sana'yı ele geçirmesiyle başlayan iç savaş, yıllardır süren bir insani krize dönüştü. Suudi Arabistan liderliğindeki koalisyon, 2015'ten bu yana Husilere karşı Yemen hükümetini destekliyor. Hudeyde, ülkenin en önemli limanı olma özelliğini taşıyor ve buraya yapılan yardımlar milyonlarca Yemenlinin hayatta kalması için kritik önemde. Birleşmiş Milletler, Hudeyde'deki çatışmaların limanı işlevsiz hale getirmesinden endişe ediyor.
BBC ekibi, hükümet yanlısı güçlerle birlikte cephe hattına giderek nadir bir görüntüleme fırsatı buldu. Cephede askerler, Husilerin mevzilerine yönelik operasyonlar düzenliyor. Görgü tanıklarına göre, her iki taraf da ağır silahlar kullanıyor ve sivil kayıplar artıyor. Hudeyde'nin kuzeyinde yer alan cephe hattında zaman zaman çatışmalar yoğunlaşıyor.
Yemen hükümeti güçleri, Hudeyde'nin kritik bölgelerini geri almak için çabalıyor. Ancak Husiler, kent merkezinde ve liman çevresinde güçlü bir şekilde konumlanmış durumda. Son haftalarda taraflar arasında ateşkes ihlalleri sıkça yaşanıyor. BM, 2018'de imzalanan Stockholm Anlaşması'nın hâlâ geçerli olduğunu ancak sahada uygulanmadığını belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Yemen iç savaşı, bölgesel güçlerin vekalet savaşına dönüşmüş durumda. İran, Husileri desteklerken; Suudi Arabistan ve BAE, Yemen hükümetini destekliyor. ABD, Husilerin Kızıldeniz'deki ticari gemilere yönelik saldırılarına karşı koalisyona istihbarat ve lojistik destek sağlıyor. Son aylarda Husilerin İsrail'e ve Kızıldeniz'deki gemilere yönelik saldırıları, küresel ticaret yollarını tehdit ediyor.
Hudeyde limanı, Yemen'in dış yardımlara açılan kapısı konumunda. Limanın kapanması veya işlevsiz hale gelmesi, ülkede zaten kıtlık sınırında yaşayan milyonlarca insanı daha da zor durumda bırakabilir. BM, Yemen'de 21 milyondan fazla insanın insani yardıma muhtaç olduğunu açıkladı. Uluslararası toplum, çatışmaların limanı etkilememesi için çağrı yapıyor.
Bölgesel uzmanlar, Hudeyde'deki çatışmaların Yemen iç savaşının gidişatını değiştirebileceğini belirtiyor. Ancak taraflar arasındaki güç dengesi, kesin bir askeri çözümü zorlaştırıyor. Diplomatik girişimler ise sonuçsuz kalıyor. BM Özel Temsilcisi, tarafları müzakere masasına dönmeye çağırıyor ancak Husiler, ön koşullar öne sürerek görüşmelere yanaşmıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Yemen'deki çatışmalar, Türkiye'nin bölgesel güvenlik ve ekonomik çıkarlarını yakından ilgilendiriyor. Kızıldeniz'deki istikrarsızlık, Süveyş Kanalı üzerinden yapılan ticaret için risk oluşturuyor ve bu da Türkiye'nin ihracat rotalarını etkileyebilir. Ayrıca, Yemen'deki insani kriz, Türkiye'nin insani yardım politikaları açısından önem taşıyor. Türkiye, Suudi Arabistan ve BAE ile ilişkilerini dengede tutmaya çalışırken, İran'ın Husiler üzerindeki etkisini sınırlamak istiyor. Bölgesel istikrarsızlık, Türkiye'nin Orta Doğu'daki diplomatik girişimlerini zorlaştırabilir. Uzun vadede, Yemen'deki çatışmaların çözümü, Türkiye'nin bölgesel barış ve ticaret koridorları konusundaki hedefleriyle örtüşüyor.
