Yemen hükümetine bağlı güçler, Kızıldeniz kıyısındaki stratejik Hudeyde ilinin Hays ilçesinde kontrolü yeniden sağladıklarını açıkladı. Orta Doğu Eye'ın canlı blogunda yer alan bilgiye göre, söz konusu askeri hareketlilik, ülkenin batısında İran destekli Husilere karşı yürütülen operasyonların son halkası olarak öne çıkıyor. Hays, Hudeyde'nin güney kesiminde yer alan ve yıllardır cephe hattında bulunan bir ilçe konumunda. Hükümet güçlerinin bu hamlesi, Yemen'deki iç savaşın seyrini etkileyebilecek nitelikte bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı
Yemen'de 2014 yılından bu yana süren iç savaş, ülkeyi fiilen bölünmüş bir yapıya sürükledi. Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun 2015'ten itibaren Husilere karşı başlattığı askeri müdahale, kıyı bölgelerinde zaman zaman kontrol değişimlerine sahne oldu. Hudeyde ili, hem liman kenti olması hem de Kızıldeniz ticaret yollarına yakınlığı nedeniyle stratejik açıdan kritik bir bölge. Hays ilçesi ise Hudeyde'nin güneyinde, Taiz ile Hudeyde arasındaki geçiş güzergâhında bulunuyor. Bu nedenle bölgedeki her askeri kazanım, taraflar için hem sembolik hem de lojistik önem taşıyor.
Hükümet güçlerinin Hays'te kontrolü geri aldığını duyurması, son dönemde Yemen'in batı cephesinde yaşanan hareketliliğin bir parçası. Husiler, geçmişte benzer açıklamaları yalanlayarak bölgedeki varlıklarını sürdürdüklerini savunmuştu. Bu kez de Husilerden konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama gelmedi. Bağımsız kaynaklarla doğrulanmayan bu tür cephe haberleri, Yemen'deki bilgi savaşının bir parçası olarak dikkatle okunması gereken içerikler arasında yer alıyor. Sahadaki gerçek durum, çatışmaların yoğunluğu ve sivil kayıplar nedeniyle net olarak teyit edilemiyor.
Yemen hükümeti, 2022'de başlayan ateşkes sürecinin ardından zaman zaman askeri açıklamalarla gündeme gelirken, Birleşmiş Milletler öncülüğündeki siyasi çözüm arayışları da sürüyor. Ancak sahada cephe hatlarındaki hareketlilik, kırılgan ateşkesin ve barış görüşmelerinin önündeki en büyük engellerden biri olmayı sürdürüyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Yemen'deki çatışma, yalnızca ülke içi bir mesele olmaktan çoktan çıkmış durumda. Husilerin İran ile olan bağlantısı, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin koalisyon içindeki rolü, ABD'nin Kızıldeniz'deki güvenlik politikaları ve bölgedeki deniz ticaretinin korunması meselesi, gelişmeyi geniş bir jeopolitik çerçeveye oturtuyor. Kızıldeniz'de son yıllarda artan saldırılar, küresel deniz taşımacılığını ve enerji arz güvenliğini doğrudan etkiliyor. Hudeyde limanı, Yemen'e insani yardımların ulaştırılmasında da kritik bir kapı işlevi görüyor. Dolayısıyla Hays gibi bir ilçedeki kontrol değişimi, yalnızca taktik düzeyde değil, insani yardım koridorları ve bölgesel dengeler açısından da sonuç doğurabilir.
İran'ın Yemen'deki etkisini artırma çabası, Suudi Arabistan ve BAE'nin güvenlik kaygılarını tetiklerken, ABD de Kızıldeniz'deki askeri varlığını bu çerçevede güçlendirdi. Yemen'deki her cephe hareketi, bu aktörlerin birbirine karşı hamlelerinin bir yansıması olarak okunuyor. Hays'in kimin elinde olduğu, Hudeyde'nin güneyindeki güç dengesini ve liman kentine yönelik olası operasyonların zeminini etkileyebilir. Bu nedenle hükümet güçlerinin açıklaması, bölgesel bir güç mücadelesinin parçası olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Yemen'deki krize dair bugüne kadar siyasi çözüm ve toprak bütünlüğü vurgusu yapan bir çizgi izledi. Hudeyde ve çevresindeki gelişmeler, Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı'na yakınlığı nedeniyle Türkiye'nin deniz ticareti ve enerji güvenliği açısından dolaylı da olsa önem taşıyor. Bölgede istikrarsızlığın sürmesi, Süveyş-Kızıldeniz hattındaki navlun maliyetlerini ve tedarik zinciri risklerini artırabilir; bu da Türkiye'nin ihracat ve ithalat güzergâhlarını etkiler. Ayrıca Yemen'deki insani krizin derinleşmesi, bölgesel göç ve güvenlik dinamiklerini tetikleyerek Türkiye'ye yönelik dolaylı sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle Ankara'nın, ateşkesin korunması ve siyasi müzakere sürecinin canlandırılması yönündeki çağrıları stratejik bir tercih olarak öne çıkıyor.
