Birleşmiş Milletler bünyesinde hazırlanan yeni bir rapora göre, yapay zeka sohbet robotlarıyla konuşurken "lütfen" ve "teşekkür ederim" gibi nezaket ifadelerini kullanmaktan kaçınmak, Sahra Altı Afrika'da 760 bin kişinin bir yıllık enerji ihtiyacını karşılayabilecek kadar elektrik tasarrufu sağlayabilir. Rapor, yapay zekanın çevresel maliyetinin çoğu zaman göz ardı edilen boyutuna dikkat çekiyor.
Nezaketin Görünmeyen Bedeli
BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) tarafından yayımlanan "Dijital Ekonomi Raporu 2024"e göre, yapay zeka sistemlerinin eğitilmesi ve çalıştırılması için gereken enerji, küresel karbon emisyonlarının önemli bir kısmını oluşturuyor. Raporda, kullanıcıların sohbet robotlarına yönelttiği gereksiz nezaket ifadelerinin, her seferinde ek işlem gücü gerektirdiği ve bu durumun enerji tüketimini artırdığı belirtiliyor.
Araştırmacılar, bir sohbet robotuna "Selam, nasılsın? Lütfen şu soruyu cevaplar mısın? Teşekkür ederim" gibi ifadeler kullanmanın, doğrudan soru sormaya kıyasla yüzde 30'a varan oranda daha fazla enerji tükettiğini hesapladı. Bu oran, küresel ölçekte milyarlarca etkileşim düşünüldüğünde dev bir enerji israfına dönüşüyor.
Sahra Altı Afrika'nın Enerji İhtiyacına Eşdeğer
Raporda, sadece ABD ve Avrupa'daki sohbet robotu kullanıcılarının nezaket ifadelerinden vazgeçmesi halinde yılda 10,2 teravatsaat enerji tasarrufu sağlanabileceği ifade ediliyor. Bu miktar, Sahra Altı Afrika'da 760 bin kişinin bir yıllık elektrik tüketimine denk geliyor. Ayrıca, bu tasarrufun 1,2 milyon hanenin yıllık enerji ihtiyacını karşılayabileceği belirtiliyor.
Yapay zeka veri merkezlerinin enerji tüketimi, 2022'de 460 teravatsaat olarak kaydedilirken, bu rakamın 2026'da 1.050 teravatsaate ulaşması bekleniyor. Bu durum, küresel elektrik üretiminin yüzde 2'sine karşılık geliyor ve bu oranın önümüzdeki yıllarda hızla artacağı tahmin ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, yapay zeka alanında özellikle kamu hizmetleri ve özel sektörde sohbet robotlarını hızla benimserken, bu rapor enerji verimliliği konusunda farkındalık yaratması açısından önem taşıyor. Artan enerji maliyetleri ve dışa bağımlılık göz önüne alındığında, yapay zeka sistemlerinin optimize edilmesi, Türkiye'nin enerji tasarrufu hedeflerine katkı sağlayabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Avrupa Yeşil Mutabakatı'na uyum sürecinde, dijital dönüşümde çevresel sürdürülebilirliği ön planda tutması gerekiyor. Rapordaki bulgular, Türkiye'deki yapay zeka kullanıcılarının da nezaket ifadelerini azaltarak küresel enerji tasarrufuna katkıda bulunabileceğini gösteriyor.
