Macaristan'da yakın zamanda yapılan bir araştırma, yapay zeka sohbet robotlarının (chatbot) seçmenlere hangi partiye oy vermeleri gerektiği konusunda hatalı, tutarsız ve güvenilmez tavsiyeler verdiğini ortaya koydu. Araştırmacılar, popüler yapay zeka modellerine aynı soruları sorduklarında her seferinde farklı ve genellikle yanıltıcı cevaplar aldıklarını belirtti. Özellikle seçim dönemlerinde vatandaşların yönlendirme için bu tür araçlara başvurması endişe verici olarak değerlendiriliyor. Çalışma, yapay zekanın siyasi karar alma süreçlerinde kullanılmasının potansiyel risklerini bir kez daha gözler önüne serdi.
Macaristan seçimlerinde yapay zeka testi
Araştırmacılar, Macaristan'daki genel seçimler öncesinde ChatGPT, Google Bard ve diğer yapay zeka chatbotlarına oy verme tavsiyesi için sorular yöneltti. Sonuçlar, yapay zekanın seçime katılmayan partileri önerdiğini ve aynı soruya defalarca sorulduğunda çelişkili cevaplar verdiğini gösterdi. Örneğin, bir chatbot bir soruda sol görüşlü bir partiyi önerirken, aynı soruya başka bir yanıtta sağ görüşlü bir partiyi tavsiye etti. Bu durum, yapay zeka modellerinin siyasi yönelimlerinin ve bilgi kaynaklarının ne kadar kararsız olduğunu ortaya koyuyor.
Çalışma kapsamında test edilen yapay zeka sistemlerinin, seçimlerle ilgili güncel ve doğru bilgiye erişim konusunda ciddi eksiklikleri olduğu tespit edildi. Chatbotların, adayların politikalarını doğru bir şekilde anlamadığı veya güncel olmayan veriler kullandığı görüldü. Ayrıca, siyasi partilerin programları hakkında kısmen doğru ama bağlamından koparılmış bilgiler sunarak seçmenleri yanıltma potansiyeli taşıdığı belirtildi.
Küresel ölçekte bir güven sorunu
Yapay zeka chatbotlarının seçim dönemlerinde kullanımı, yalnızca Macaristan'da değil, dünya genelinde de endişe yaratıyor. Özellikle yaklaşan seçimler öncesinde, yanlış bilgilendirilmiş seçmenlerin demokratik süreçlere zarar verebileceği uyarısı yapılıyor. Uzmanlar, bu tür araçların siyasi karar alma süreçlerinde kullanılmaması gerektiğini veya en azından kullanıcıların bu tavsiyeleri eleştirel bir şekilde değerlendirmesi gerektiğini vurguluyor. Yapay zeka sistemlerinin şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından ciddi sorunları olduğu ve kullanıcıların bu sistemlere körü körüne güvenmemesi gerektiği ifade ediliyor.
ABD ve Avrupa Birliği'nde yapay zeka düzenlemeleri tartışılırken, bu tür araştırmalar düzenleyicilere önemli veriler sağlıyor. Avrupa Birliği'nin Yapay Zeka Yasası kapsamında, yüksek riskli yapay zeka uygulamalarının sıkı denetime tabi tutulması planlanıyor. Seçim süreçlerinde kullanılan yapay zeka sistemlerinin de bu kapsamda değerlendirilmesi gündemde. Ancak, yasaların teknolojik gelişmeleri ne kadar hızlı takip edebileceği merak konusu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Yapay zeka chatbotlarının seçmenleri yanıltma potansiyeli, Türkiye gibi siyasi kutuplaşmanın yüksek olduğu ülkelerde daha büyük risk oluşturuyor. Seçim dönemlerinde sosyal medyada yayılan dezenformasyon, yapay zeka araçlarıyla daha da karmaşık hale gelebilir. Türkiye'de yaklaşan seçimler öncesinde, vatandaşların oy verme kararlarını etkilemek amacıyla benzer yöntemlerin kullanılması olasılığına karşılık, hem düzenleyici kurumların hem de siyasi partilerin bu konuda farkındalık yaratması önem taşıyor. Ayrıca, yapay zeka okuryazarlığının artırılması ve eleştirel medya tüketimi alışkanlıklarının güçlendirilmesi, manipülasyona karşı en etkili savunma mekanizmaları arasında yer alıyor.
