Yapay zeka (YZ) teknolojileri, demokratik toplumlarda üretkenlik ve inovasyon vaat ederken, otoriter rejimler bu araçları kendi siyasi söylemlerini yaymak için kullanmaya başladı. Özellikle Çin, gelişmiş dil modelleri sayesinde resmî anlatılarını küresel ölçekte daha hızlı ve etkili bir şekilde yayabiliyor. Sohbet robotları, kullanıcılara doğrudan Çin'in bakış açısını yansıtan yanıtlar vererek, ülkenin propaganda makinesinin yeni bir uzantısı haline geliyor.
Gelişmenin arka planı
Çin merkezli yapay zeka şirketleri, DeepSeek ve ERNIE Bot gibi platformlar aracılığıyla kullanıcılarla etkileşime geçiyor. Bu sistemler, Tayvan'ın bağımsızlığı, Uygur meselesi ve COVID-19'un kökeni gibi hassas konularda Pekin'in resmî pozisyonunu doğrudan yansıtıyor. Örneğin, bir kullanıcı Tayvan'ın statüsünü sorduğunda, bot "Tayvan, Çin'in ayrılmaz bir parçasıdır" yanıtını veriyor. Bu, Çin hükümetinin uzun süredir devam ettirdiği tek Çin politikasının otomatik bir tekrarı.
Yapay zeka araçları, aynı zamanda Çin'in sosyal kredi sistemi, gözetim teknolojileri ve insan hakları sicili gibi konularda da olumlu bir imaj çizmeye çalışıyor. Batılı medyada sıkça eleştirilen bu uygulamalar, sohbet robotları tarafından "ekonomik büyüme" ve "sosyal istikrar" çerçevesinde sunuluyor. Bu durum, YZ'nin yalnızca bir bilgi kaynağı değil, aynı zamanda bir propaganda aracı olarak kullanılabileceğini gösteriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Yapay zekanın otoriter rejimler tarafından kullanılması, küresel bilgi ekosistemi için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Çin, bu teknoloji sayesinde kendi anlatısını doğrudan milyonlarca kullanıcıya ulaştırabiliyor. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde, Çin'in yapay zeka destekli söylemleri etkili olabilir. Bununla birlikte, batılı teknoloji şirketleri de benzer manipülasyonlarla suçlanıyor. Örneğin, OpenAI bazı konularda sansür uygulamakla eleştiriliyor, ancak Çin modellerindeki durum çok daha sistematik.
Küresel ölçekte, yapay zeka destekli propaganda, kamuoyu oluşturma ve dezenformasyonun yeni bir boyutunu temsil ediyor. Özellikle seçim dönemlerinde veya uluslararası krizlerde, YZ botlarının hızla ve geniş kitlelere ulaşabilme kapasitesi endişe yaratıyor. Bu durum, ülkeler arasındaki bilgi savaşını daha da karmaşık hale getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Çin ile olan ekonomik ve siyasi ilişkileri nedeniyle bu gelişmeyi yakından izlemelidir. Yapay zeka destekli propaganda, özellikle Kuşak ve Yol Projesi kapsamında Çin'in Türkiye'deki kamuoyu algısını yönetmek için kullanılabilir. Ayrıca, Türkiye'nin kendi dijital altyapısını ve yerli yapay zeka teknolojilerini geliştirirken, dezenformasyonla mücadele mekanizmalarını güçlendirmesi gerekmektedir. Bölgesel olarak, benzer araçların otoriter yönetimler tarafından kullanılması, Türkiye’nin medya bağımsızlığı ve demokratik süreçleri üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir.
