Yapay zeka (AI) şirketlerinin hisseleri, küresel piyasalarda bu hafta yaşanan sert düşüşle birlikte yatırımcıların yüzünü astı. Teknoloji sektörüne yönelik artan endişeler, özellikle ABD merkezli büyük AI firmalarının hisse değerlerinde kayda değer kayıplara yol açtı. Guardian ABD teknoloji editörü Blake Montgomery'nin TechScape bülteninde aktardığına göre, piyasalarda yapay zeka balonunun sönüp sönmediği sorusu yeniden gündeme gelirken, Kaliforniya eyalet yönetimi milyarderler için yeni bir vergi düzenlemesi hazırlıyor.
AI hisselerinde neler oluyor?
Yapay zeka alanındaki şirketlerin hisse değerleri, son haftalarda büyük dalgalanmalar gösteriyor. Sektörün önde gelen firmalarından Nvidia, Microsoft ve Alphabet (Google'ın çatı şirketi) gibi isimlerde ciddi değer kayıpları yaşandı. Teknoloji ağırlıklı Nasdaq endeksi yüzde 3'ün üzerinde değer kaybederken, yatırımcılar AI sektöründe aşırı değerlenme endişesine kapıldı. Uzmanlara göre, bu düşüşün en önemli nedenlerinden biri, yapay zeka uygulamalarına yapılan dev yatırımların kısa vadede karlılığa dönüşmeyeceği korkusu. Ayrıca düzenleyici baskıların artması ve teknoloji şirketlerinin gelir büyümelerinde yavaşlama sinyalleri de hisselerdeki satış dalgasını tetikledi.
Ancak henüz bir 'çöküş'ten söz etmek için erken. Piyasaların tepkisi, sektöre dair belirsizliklerin bir yansıması olarak görülüyor. Yapay zekanın üretkenlik ve verimlilik vaadi devam etse de, bu vaadin ne zaman gerçeğe dönüşeceği konusunda şüpheler var. Özellikle üretken AI (generative AI) modellerinin yüksek enerji ve işlem gücü maliyetleri, şirketlerin karlılığını baskılayan bir unsur olarak öne çıkıyor.
Kaliforniya'dan milyarderler için vergi hamlesi
Aynı hafta içinde Kaliforniya eyalet yasama organında, milyarderlerin servetleri üzerinden ek vergi alınmasını öngören bir yasa teklifi gündeme geldi. Teklife göre, bir milyarder olarak kabul edilen ve servetinin belli bir bölümünü aşan kişilerden yıllık olarak yüzde 1 ila yüzde 1,5 arasında değişen bir 'servet vergisi' alınması planlanıyor. Vali Gavin Newsom ve eyalet meclisi, artan bütçe açığını kapatmak ve sosyal hizmetlere kaynak yaratmak için bu yeni vergi düzenlemesini değerlendiriyor. Teklif henüz yasalaşmamış olsa da, teknoloji şirketlerinin yoğun olduğu Silikon Vadisi'nde büyük tartışmalara yol açtı. Yapay zeka alanındaki startup'lar ve büyük teknoloji firmalarının kurucuları, verginin inovasyonu engelleyeceği ve şirketlerin eyalet dışına taşınmasına yol açacağı uyarısında bulunuyor.
Dünya genelinde servet eşitsizliğiyle mücadele kapsamında gündeme gelen servet vergisi uygulamaları, ABD'nin en zengin eyaletlerinden biri olan Kaliforniya'da başarılı olursa, diğer eyaletler için de örnek teşkil edebilir. Ancak yasal engeller ve muhalefet nedeniyle teklifin ne kadar ilerleyeceği belirsiz.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Küresel yapay zeka hisselerindeki düşüş, doğrudan Türkiye'yi etkilemese de, dolaylı yoldan iki konuda önem taşıyor: Birincisi, teknoloji balonunun sönmesi durumunda Türkiye'ye yönelik yabancı yatırım akışı yavaşlayabilir. Türkiye'deki yapay zeka girişimleri, küresel risk iştahının azalması nedeniyle daha zor fon bulabilir. İkincisi, Kaliforniya'nın servet vergisi tartışması, Türkiye'nin de vergi politikalarına yansıyabilecek bir küresel eğilimin parçası. Türkiye, teknoloji ve inovasyonu teşvik ederken, büyük şirketlerin vergilendirilmesi konusunda uluslararası trendleri yakından takip etmek zorunda. Ayrıca, yapay zeka alanındaki regülasyon baskısı, Türkiye'nin milli yapay zeka stratejisini ve bu alandaki ihracat potansiyelini etkileyebilecek bir faktör olarak değerlendirilmeli.