Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS), yapay zeka (YZ) alanındaki spekülatif balonun patlaması riskinin, küresel ekonomik istikrarı tehdit eden en önemli unsurlardan biri haline geldiğini duyurdu. BIS'in yayımladığı son rapora göre, yapay zeka yatırımlarındaki aşırı iyimserlik, enflasyonist baskılar ve artan mali kırılganlıklar, dünya genelinde büyüme ve kredi piyasaları üzerinde zincirleme etkilere yol açabilir. Banka, özellikle teknoloji şirketlerinin hisse senedi fiyatlarındaki aşırı değerlenmenin, bir düzeltme durumunda finansal sistemde ciddi dalgalanmalara neden olabileceği uyarısında bulundu.
Yapay Zeka Balonu ve Kredi Piyasalarına Etkisi
BIS raporu, yapay zeka teknolojilerine yönelik yatırım çılgınlığının, 2000'li yılların başındaki dot-com balonuna benzer bir risk taşıdığını vurguluyor. Özellikle büyük dil modelleri ve generatif yapay zeka alanında faaliyet gösteren şirketlerin değerlemeleri, gelir ve karlılık gerçeklerinden kopmuş durumda. BIS, bu durumun kredi piyasalarında da kırılganlıkları artırdığını belirtiyor. Bankalar ve diğer finansal kuruluşlar, yapay zeka şirketlerine ve bağlı sektörlere büyük miktarlarda kredi sağlarken, bir değer düzeltmesi durumunda geri ödemelerde aksamalar yaşanabileceği ifade ediliyor. Enflasyonun henüz kontrol altına alınamadığı bir dönemde, merkez bankalarının faiz indirimlerini ertelemesi, bu kırılganlıkları daha da derinleştirebilir.
Küresel Ekonomik Görünüm ve Riskler
BIS, küresel ekonominin karşı karşıya olduğu diğer büyük tehditler arasında yüksek kamu borçluluk seviyelerine bağlı mali stresi sayıyor. Özellikle gelişmiş ülkelerde, pandemi sonrası artan kamu harcamalarının yarattığı borç yükü, sürdürülebilirlik endişelerini körüklüyor. Buna ek olarak, jeopolitik gerilimler ve ticaret savaşları tedarik zincirlerini zorlarken, enerji fiyatlarındaki oynaklık enflasyonu yeniden tetikleyebilir. Rapor, yapay zeka balonunun patlamasının, bu risklerle birleşerek küresel bir durgunluğu başlatabileceği senaryosuna da dikkat çekiyor. Banka, politika yapıcıları daha temkinli olmaya ve olası bir krize karşı makro ihtiyati önlemler almaya çağırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
BIS'in uyarıları, Türkiye ekonomisi için de önemli sinyaller taşıyor. Küresel bir yapay zeka çöküşü, Türkiye'nin teknoloji ihracatı ve yabancı yatırım çekme hedeflerini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye akışlarındaki ani bir duruş, Türk lirası ve finansal piyasalar üzerinde baskı yaratabilir. Türkiye'nin yüksek dış borçluluk oranı ve cari açık gibi yapısal hassasiyetleri, böyle bir senaryoda daha da belirgin hale gelecektir. Bu nedenle, BIS raporu Türk politika yapıcılarına küresel risklere karşı daha dayanıklı bir ekonomi yapısı oluşturma çağrısı niteliği taşıyor.
