Gazeteci ve akademisyen Marc Lamont Hill, son yayınında sanatçı ve yazar Molly Crabapple ile Yahudi solunun kökenlerini, özellikle 19. yüzyıl sonlarında kurulan Yahudi İşçi Bund'u (General Jewish Labour Bund) ve bugünkü anti-Siyonist Yahudi hareketlerini ele alıyor. Söyleşi, Doğu Avrupa'daki Yahudi işçi sınıfının örgütlenmesinden günümüzdeki İsrail-Filistin tartışmalarına uzanan geniş bir yelpazede, Yahudi kimliği, sosyalizm ve Siyonizm arasındaki karmaşık ilişkiyi irdeliyor.
Bund'dan Günümüze: Tarihsel Bir Arka Plan
1897'de Rus İmparatorluğu'nda kurulan Bund, Yahudi işçileri örgütlemek ve kültürel özerklik talep etmek için ortaya çıktı. Sosyalizm ve Yidiş kültürüne dayanan bu hareket, Siyonizm'in toprak talebine karşı çıkarak diasporada bir Yahudi varlığını savunuyordu. Crabapple, Bund'un mirasının bugünkü Yahudi sol hareketlerinde, özellikle genç aktivistler arasında yeniden canlandığını belirtiyor. Hill ise bu tarihsel bağın, günümüzde İsrail'in politikalarına yönelik eleştirilerin ve anti-Siyonist duruşların anlaşılması için kritik olduğunu vurguluyor.
İkinci Dünya Savaşı ve Holokost sonrası Bund'un etkisi azaldı; ancak sol Yahudilik, özellikle ABD'de sivil haklar hareketi ve Vietnam Savaşı karşıtı protestolarla birlikte farklı bir formda devam etti. 1967 Arap-İsrail Savaşı sonrası İsrail'in işgal politikaları, bazı Yahudi solcuların Siyonizm'den uzaklaşmasına neden oldu. Günümüzde Jewish Voice for Peace gibi örgütler, Bund'un diasporacı ve anti-emperyalist duruşunu modern bağlamda sürdürüyor.
Anti-Siyonizm ve Yahudi Kimliği
Crabapple'a göre anti-Siyonist olmak, Yahudi kimliğinden vazgeçmek anlamına gelmiyor; aksine, bu birçok Yahudi için etik bir zorunluluk. Özellikle genç Yahudiler, İsrail'in Filistinlilere yönelik politikalarını eleştirirken bundan ilham alıyor. Hill ise bu hareketin sadece Orta Doğu'yla sınırlı olmadığını, küresel adalet ve eşitlik mücadeleleriyle bağlantılı olduğunu belirtiyor. Bununla birlikte, bu duruşun Yahudi toplumu içinde büyük tartışmalara yol açtığı; bazı kesimlerin anti-Siyonizmi antisemitizm olarak yorumladığı vurgulanıyor. Crabapple, Siyonizm eleştirisi yaparken antisemitizmle kolayca suçlanmanın, bu hareketin meşruiyetini zedelediğini ancak yine de sol Yahudilerin seslerini yükseltmeye devam ettiğini ifade ediyor.
Küresel ölçekte, Bund ve benzeri hareketlerin tarihi, Yahudilere yönelik baskıya karşı mücadele ile emperyalizme karşı duruşu birleştiren bir çizgi oluşturuyor. Hill ve Crabapple, bu mirasın günümüzdeki Siyonizm tartışmalarına ışık tuttuğunu ve İsrail-Filistin meselesine daha incelikli bir bakış sağladığını savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, özellikle AK Parti döneminde Filistin davasına verdiği destekle biliniyor. Yahudi solunun anti-Siyonist duruşu, Türkiye'nin İsrail politikalarına yönelik eleştirileriyle paralellik gösteriyor. Ancak Türk kamuoyunda Yahudi solunun bu tarihsel kökenleri pek bilinmiyor. Bu söyleşi, Türkiye'deki İsrail karşıtı söylemlerin sadece Müslüman veya milliyetçi duygulardan değil, küresel sol gelenekten de beslendiğini göstermesi açısından önemli. Ayrıca, Türkiye'nin İsrail'le ilişkilerindeki iniş çıkışlarda, uluslararası kamuoyunda bu tür eleştirel seslerin varlığı Ankara'nın diplomasisini etkileyebilir.
