İngiltere'deki Yahudi toplumunun en etkili çatı kuruluşu olan Temsilciler Kurulu (Board of Deputies), giderek büyüyen bir iç tartışmanın odağında. Yahudi anti-Siyonist gruplar, kuruluşu İsrail politikalarını sorgusuz sualsiz desteklemekle ve kendi seslerini bastırmakla suçluyor. Orta Doğu'da artan gerilim, bu kurumsal çatlağı daha da derinleştiriyor. Söz konusu gruplar, Temsilciler Kurulu'nun “krizdeki bir örgüt” olduğunu savunuyor.
Gelişmenin arka planı: Artan muhalefet ve kurumsal tepkiler
Yahudi anti-Siyonist ağları, açık bir mektup yayımlayarak Temsilciler Kurulu Başkanı Marie van der Zyl ve yönetimini hedef aldı. Mektupta, kuruluşun İsrail'in Filistin topraklarındaki politikalarına koşulsuz destek verdiği, bu tutumun İngiliz Yahudi toplumunun çeşitliliğini yansıtmadığı belirtildi. İmzacılar arasında akademisyenler, hukukçular ve dini liderler yer alıyor. Temsilciler Kurulu ise eleştirileri reddederek, kendisinin “Siyonist bir kuruluş” olduğunu ve İsrail'in varlığını ve güvenliğini desteklemenin temel misyonu olduğunu vurguladı.
Bu tartışma, özellikle 7 Ekim 2023'te Hamas'ın İsrail'e yönelik saldırısı ve ardından Gazze'de başlayan savaşın ardından iyice alevlendi. İngiltere'deki Yahudi toplumunda İsrail'in askeri operasyonlarına yönelik artan eleştiriler, Temsilciler Kurulu'nu zor bir pozisyonda bıraktı. Bir yandan geleneksel Siyonist tabanını memnun etmeye çalışan kuruluş, diğer yandan giderek daha sesli hale gelen anti-Siyonist ve liberal Yahudi grupları ikna etmekte zorlanıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: İngiltere Yahudileri arasındaki bölünme
İngiltere'deki Yahudi toplumu, dünyadaki en büyük ve en etkili Yahudi diasporalarından biridir. Temsilciler Kurulu, 1760 yılından bu yana bu toplumun resmi sözcüsü olarak kabul ediliyor. Ancak kuruluşun İsrail yanlısı duruşu, özellikle genç Yahudiler ve sol eğilimli gruplar arasında giderek daha fazla sorgulanıyor. Bu durum, sadece İngiltere'de değil, ABD ve Avrupa'daki diğer Yahudi kuruluşlarında da benzer tartışmaları yansıtıyor. Anti-Siyonist Yahudiler, İsrail'in bir Yahudi devleti olarak tanımlanmasını reddediyor ve Filistinlilerin haklarını savunuyor. Öte yandan, Temsilciler Kurulu gibi ana akım kuruluşlar, Siyonizmi Yahudi kimliğinin vazgeçilmez bir parçası olarak görüyor.
Bu bölünme, İsrail-Filistin çatışmasının küresel boyutta yarattığı kutuplaşmanın bir yansıması. İngiltere'deki siyasi iklim de bu tartışmayı etkiliyor. Muhafazakar Parti hükümeti, İsrail'e güçlü destek verirken, İşçi Partisi içinde Filistin yanlısı sesler yükseliyor ve bu da Yahudi toplumunun kendi içindeki ayrışmayı derinleştiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere Yahudi toplumundaki bu iç tartışma, Türkiye için dolaylı da olsa önem taşıyor. Türkiye, İsrail ile son dönemde normalleşme adımları atarken, Filistin davasına verdiği desteği de sürdürüyor. İngiliz Yahudi kuruluşları arasındaki bu bölünme, küresel kamuoyunda İsrail politikalarına yönelik sorgulamaların arttığını gösteriyor. Bu durum, Türkiye'nin Filistin yanlısı pozisyonunu uluslararası arenada daha geniş bir tabana yayma fırsatı sunabilir. Ayrıca, Avrupa'da artan anti-Siyonist Yahudi hareketler, Türkiye'nin de kendi içinde benzer tartışmaları yönetmesinde referans teşkil edebilir. Ancak bu gelişmeler, Türk dış politikasında doğrudan bir değişikliğe yol açmaz; zaten Ankara, İsrail ile ilişkilerinde pragmatik bir çizgi izliyor.
