Washington D.C.’deki Ulusal Alışveriş Merkezi (National Mall), 17 Nisan Çarşamba akşamı beklenmedik bir insan seliyle karşılaştı. Ancak bu kalabalık, Başkan Donald Trump’ın düzenlediği mitinglerden farklı bir amaç için bir araya geldi. On binlerce kişi, ABD’nin dört bir yanından otobüslerle, uçaklarla ve arabalarla başkente akın etti. Etkinlik, Great American State Fair (Büyük Amerikan Eyalet Fuarı) adı verilen ve Trump yönetiminin desteklediği bir dizi gösteriden tamamen bağımsızdı. Fuarın aksine, bu buluşma spontane bir karakter taşıyordu ve katılımcıların motivasyonu, siyasi bir lidere destekten ziyade, ortak bir toplumsal endişeydi.
Gelişmenin arka planı
Çarşamba gecesi Mall’da toplananların sayısı, Great American State Fair’in herhangi bir gününde görülen katılımı katbekat aştı. Fuarda, Trump’ın kendisinin de katıldığı etkinliklerde bile kalabalıkların seyrek olduğu gözlemlenmişti. Oysa bu buluşmada, Capitol binası ile Washington Anıtı arasındaki geniş yeşil alan neredeyse tamamen doldu. Katılımcıların ellerinde taşıdığı pankartlar ve attıkları sloganlar, Trump yönetiminin son dönem politikalarına duyulan hoşnutsuzluğu gözler önüne serdi. Özellikle sağlık sigortası reformu ve iklim değişikliği konularındaki adımlar, protestocuların ana gündem maddeleri arasındaydı.
Etkinliğin organize edilmesinde herhangi bir büyük siyasi parti veya lobi grubunun doğrudan rol almamış olması dikkat çekti. Çoğu katılımcı, sosyal medya platformlarında oluşturulan gruplar aracılığıyla birbirine bağlanmıştı. Bu durum, geleneksel siyasi yapıların dışında, tabandan gelen bir hareketin Washington’da bu denli büyük bir etki yaratabilmesi açısından önemli bir gösterge oldu. Polis kaynakları, olay yerinde herhangi bir ciddi güvenlik sorunu yaşanmadığını, ancak trafiğin bir süre kontrollü olarak yönlendirildiğini bildirdi.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu tür kitlesel sivil eylemler, ABD’nin demokratik geleneğinin bir parçası olarak görülse de, Trump başkanlığı döneminde toplumsal kutuplaşmanın derinleştiği bir ortamda özel bir anlam taşıyor. 2020 seçimleri öncesinde, muhalif seslerin bu kadar geniş katılımlı bir şekilde organize olabilmesi, siyasi dengeleri etkileyebilecek potansiyele işaret ediyor. Öte yandan, küresel ölçekte benzer protesto dalgaları Avrupa ve Asya’da da görülüyor. Örneğin Fransa’daki ‘Sarı Yelekliler’ hareketi ve Hong Kong’daki demokrasi yanlısı eylemler, hükümet politikalarına karşı taban hareketlerinin yükselişini yansıtıyor. ABD’deki bu son olay, küresel bir trendin parçası olarak değerlendirilebilir. Great American State Fair’in bu denli sönük kalması ise, Trump yönetiminin halk desteğindeki erimeyi teyit ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD’deki bu kitlesel protesto, Türkiye açısından dolaylı ama yine de not edilmesi gereken bir gelişmedir. Türkiye, ABD ile yoğun diplomatik ve askeri ilişkilere sahip bir müttefiktir. ABD iç siyasetindeki kutuplaşma, iki ülke arasındaki ilişkilerin seyrini etkileyebilir. Trump yönetimine yönelik artan muhalefet, özellikle Suriye politikası ve F-35 programı gibi konularda Türkiye’yi doğrudan etkileyen kararlarda değişikliğe yol açabilir. Ayrıca, Türkiye’de de benzer taban hareketlerinin yükselişi göz önüne alındığında, bu tür eylemlerin küresel bir model olarak algılanması ve Türkiye’deki sivil toplum üzerinde cesaretlendirici bir etki yaratması mümkündür. Bu nedenle Ankara, Washington’daki siyasi iklimi yakından takip etmelidir.
