Vietnam parlamentosu, Çin'e bağlanacak uzun süredir ertelenen demiryolu hattına yönelik toplam yatırımı yaklaşık 86 trilyon dong (3,3 milyar dolar) artırmayı onayladı. Bu karar, arazi temizliğindeki gecikmelerin projenin takvimini aksatması nedeniyle alındı. Ülkenin kuzeyindeki Lao Cai-Hanoi-Hai Phong demiryolu hattı, Çin sınırından başlayarak başkent Hanoi ve önemli liman kenti Hai Phong'u birbirine bağlayacak. Projenin toplam maliyeti yaklaşık 203 trilyon donga (7,8 milyar dolar) yükseldi. İlk etapta 2025 yılında tamamlanması planlanan hattın, arazi edinimi ve yeniden yerleşim süreçlerindeki aksaklıklar nedeniyle 2026 sonrasına sarkması bekleniyor.
Projenin Arka Planı ve Önemi
Vietnam ile Çin arasındaki ticaret hacmi son yıllarda rekor düzeylere ulaştı. Ülkenin ihracatının önemli bir kısmı Çin'e yapılıyor ve bu ticaretin büyük bölümü karayoluyla gerçekleştiriliyor. Ancak mevcut altyapı, artan ticaret hacmini karşılamakta yetersiz kalıyor. Yetkililer, demiryolu hattının yük ve yolcu taşımacılığında kapasiteyi önemli ölçüde artıracağını ve Çin ile bağlantıyı hızlandıracağını belirtiyor. Özellikle tarım ürünleri, elektronik parçalar ve tekstil gibi sektörlerdeki ihracatçılar, daha hızlı ve daha güvenilir bir lojistik ağına ihtiyaç duyuyor.
Projenin finansmanı, Vietnam'ın kamu borcu ve bütçe dengesi üzerinde baskı oluşturuyor. Ulaştırma Bakanlığı, maliyet artışının büyük bölümünün arazi edinimi, köprü ve tünel gibi mühendislik gerektiren alanlarda yaşanan fiyat artışlarından kaynaklandığını açıkladı. Ayrıca, proje kapsamında 16 istasyon inşa edilecek ve yaklaşık 390 kilometrelik yeni hat döşenecek. Hattın, Çin'in güneybatısındaki Yunnan eyaletine bağlanması ve bölgedeki lojistik merkezlerle entegre olması öngörülüyor.
Bölgesel ve Küresel Etkiler
Bu yatırım, Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında Güneydoğu Asya'daki altyapı projelerine yönelik artan ilgiyi de gözler önüne seriyor. Çin, Vietnam'ın en büyük ticaret ortağı konumunda ve iki ülke arasındaki ekonomik bağımlılık her geçen gün artıyor. Ancak, Güney Çin Denizi'ndeki egemenlik anlaşmazlıkları ve tarihsel güven sorunları, iki ülke arasındaki ilişkilerde zaman zaman gerginliklere yol açıyor. Demiryolu projesi, ekonomik entegrasyonu derinleştirirken, aynı zamanda Çin'in bölgedeki etkisini artırma çabalarının bir parçası olarak da değerlendiriliyor.
ABD ve Japonya gibi ülkeler, Çin'e alternatif altyapı yatırımları sunarak bölgedeki nüfuzlarını artırmaya çalışıyor. Vietnam, bu rekabeti kendi lehine kullanarak hem Çin'den hem de diğer ortaklardan finansman ve teknoloji transferi sağlamaya çalışıyor. Ancak, projenin gecikmesi, Vietnam'ın altyapı yatırımlarındaki bürokratik engeller ve arazi edinimindeki sorunların bir göstergesi olarak da okunabilir. Bu durum, yabancı yatırımcıların ülkedeki iş yapma kolaylığına ilişkin endişelerini artırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Asya ile Avrupa arasında bir köprü olma hedefi kapsamında Orta Koridor girişimine büyük önem veriyor. Vietnam'daki bu demiryolu yatırımı, bölgesel altyapı projelerinin jeopolitik ve ekonomik önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Türkiye, benzer şekilde kendi sınır ötesi altyapı projelerinde (örneğin Bakü-Tiflis-Kars demiryolu) finansman, arazi edinimi ve uluslararası iş birliği konularında benzer zorluklarla karşılaşmıştır. Vietnam'ın deneyimi, büyük ölçekli altyapı projelerinin planlanmasında ve uygulanmasında karşılaşılan güçlükleri göstermesi açısından Türk yetkililer için dersler içeriyor. Ayrıca, Çin'in artan etkisi karşısında Türkiye'nin Asya-Pasifik bölgesindeki ekonomik fırsatları değerlendirmesi ve lojistik koridorlarını çeşitlendirmesi önemini koruyor.
