Vietnam hükümeti, ABD ile yürütülen ticaret müzakerelerinde sona yaklaşıldığını açıkladı. Başbakan Pham Minh Chinh'in ofisinden yapılan açıklamaya göre, iki ülke arasındaki ticaret anlaşması büyük ölçüde tamamlandı ve kalan birkaç teknik konunun çözümü için görüşmeler sürüyor. Ancak ABD'li yetkililer, müzakerelerin henüz istenen seviyede olmadığını ve bazı kritik başlıklarda ilerleme kaydedilmesi gerektiğini belirterek daha ihtiyatlı bir tablo çiziyor. Söz konusu görüşmeler, ABD'nin Çin'e yönelik ticaret baskısını artırdığı ve tedarik zincirlerini çeşitlendirmeye çalıştığı bir dönemde gerçekleşiyor.
Ticaret Görüşmelerinin Arka Planı
Vietnam ile ABD arasındaki ticari ilişkiler son yıllarda hızla gelişti. ABD, Vietnam'ın en büyük ihracat pazarı konumunda. 2022 yılında iki ülke arasındaki ticaret hacmi 123 milyar doları aşarak rekor kırdı. Ancak bu denge, ABD'nin Vietnam'a yönelik ticaret açığının büyümesine yol açtı ve Washington yönetimi zaman zaman Vietnam'ı döviz manipülasyonu ve haksız ticaret uygulamalarıyla suçladı. 2020 yılında ABD Hazine Bakanlığı, Vietnam'ı döviz manipülatörü olarak etiketlemiş, ancak daha sonra bu kararını geri çekmişti.
Müzakerelerin ana gündem maddeleri arasında tarife indirimleri, fikri mülkiyet hakları, dijital ticaret kuralları, çevre standartları ve işgücü hakları yer alıyor. Vietnam, özellikle tekstil, ayakkabı, elektronik ve tarım ürünlerinde ABD pazarına daha fazla erişim sağlamayı hedefliyor. ABD ise Vietnam'dan dijital hizmetler, e-ticaret ve veri akışı konularında daha fazla taahhüt bekliyor. Ayrıca ABD, Vietnam'ın Çin menşeli ürünleri yeniden etiketleyerek ABD'ye ihraç ettiği yönündeki endişelerini de dile getiriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Vietnam-ABD ticaret görüşmeleri, ABD'nin Hint-Pasifik bölgesindeki ekonomik ve stratejik angajmanının bir parçası olarak görülüyor. ABD, Çin'in bölgedeki artan etkisine karşı Vietnam gibi ülkelerle ekonomik bağlarını güçlendirmeye çalışıyor. Bu kapsamda ABD, 2022 yılında Çin'i hedef alan Hint-Pasifik Ekonomik Çerçevesi'ni (IPEF) başlatmıştı; Vietnam da bu girişimin 14 kurucu üyesinden biri. Ancak IPEF, geleneksel bir serbest ticaret anlaşması olmadığı için Vietnam, ABD ile ikili bir ticaret anlaşması yoluyla daha somut kazanımlar elde etmeyi amaçlıyor.
Öte yandan, Vietnam'ın ABD ile yakınlaşması, Çin ile ilişkilerinde dengeli bir politika izlemesini gerektiriyor. Vietnam, Çin ile hem ekonomik hem de güvenlik açısından karmaşık bir ilişkiye sahip. Güney Çin Denizi'ndeki egemenlik anlaşmazlıkları zaman zaman gerilimlere yol açsa da iki ülke arasındaki ticaret hacmi büyük. Vietnam, ABD ile ticaret anlaşmasını imzalarken Çin'i kışkırtmamaya özen gösteriyor. Bu denge, Vietnam'ın dış politikasının temelini oluşturuyor.
Görüşmelerin bir diğer önemli boyutu da küresel tedarik zincirlerindeki değişim. ABD-Çin ticaret savaşı ve Kovid-19 salgını sonrası birçok şirket üretimlerini Çin'den Vietnam'a kaydırdı. Bu durum Vietnam ekonomisini olumlu etkilerken, ABD'nin Vietnam'a olan ticaret açığını da artırdı. ABD yönetimi, ticaret açığını azaltmak için Vietnam'dan daha fazla ABD ürünü satın almasını ve pazarını ABD firmalarına daha fazla açmasını talep ediyor. Vietnam ise tarife indirimlerinin kendi ihracatını olumsuz etkilememesi için hassas sektörlerde koruma önlemleri almak istiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Vietnam ile ABD arasındaki ticaret görüşmeleri, küresel ticaret dengelerini etkileme potansiyeli taşıyor. Türkiye, ihracat pazarlarını çeşitlendirmeye çalışan bir ülke olarak, Vietnam'ın ABD pazarında elde edeceği avantajların rekabet koşullarını değiştirebileceğini göz önünde bulundurmalı. Özellikle tekstil, hazır giyim ve ayakkabı gibi sektörlerde Vietnam, Türkiye'nin ABD pazarındaki rakibi konumunda. Anlaşmanın Vietnam lehine sonuçlanması, Türk ihracatçılarının ABD'deki pazar payını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, ABD'nin Hint-Pasifik'te ekonomik angajmanını artırması, Türkiye'nin ABD ile ticari ilişkilerinde yeni dinamikler yaratabilir. Türkiye, bu gelişmeleri yakından takip ederek kendi ticari çıkarlarını korumaya yönelik stratejiler geliştirmeli.
