24 Haziran 2022'de Venezuela'nın kuzeydoğusunda meydana gelen 5.8 büyüklüğündeki deprem, ülkenin Sucre eyaletindeki Cumaná kentinde büyük yıkıma yol açtı. En az 12 kişinin hayatını kaybettiği, yüzlerce kişinin yaralandığı depremde, eski itfaiyeci Jesus Garcia, enkaz altında kalan babası Oscar Garcia'yı ve iki küçük kardeşini kurtarmak için saatlerce mücadele etti. Deprem anında evde bulunan aile fertleri, birkaç saniye içinde yaşadıkları binanın çökmesiyle enkaz altında kaldı. Kendisi de ağır yaralanan Garcia, kendi yaralarına aldırmadan babasının çığlıklarını duyduğu yere yöneldi ve elleriyle enkazı kazmaya başladı. Yaklaşık dört saat süren kurtarma çalışması sonucu önce kardeşlerini, ardından da babasını sağ olarak çıkarmayı başardı. Bu olay, depremin yol açtığı insani dramın yanı sıra, Venezuela'daki yapısal sorunları ve kurtarma ekiplerinin yetersizliğini de bir kez daha gözler önüne serdi.
Depremin Arka Planı ve Yapısal Sorunlar
Venezuela, tektonik olarak aktif bir bölgede yer almasına rağmen, yıllardır süren ekonomik kriz nedeniyle bina denetimleri ve altyapı bakımı büyük ölçüde ihmal edilmiş durumda. Cumaná'da çöken binanın, deprem yönetmeliklerine uygun olmadığı ve 2019'da yapılan bir incelemede 'riskli' olarak işaretlendiği ortaya çıktı. Ancak, ülkedeki yolsuzluk ve kaynak yetersizliği nedeniyle gerekli güçlendirme çalışmaları yapılmamıştı. Deprem sonrası bölgeye sevk edilen kurtarma ekipleri, ağır ekipman ve tıbbi malzeme eksikliği nedeniyle sınırlı sayıda operasyon gerçekleştirebildi. Jesus Garcia gibi gönüllü kurtarıcılar, birçok kişinin hayatını kurtarmada kritik rol oynadı. Kurtarma çalışmalarına katılan yerel itfaiye müdürü Carlos Mendoza, "Bir haftada 40'tan fazla artçı sarsıntı oldu. Enkaz altında kalanlara ulaşmak için zamana karşı yarıştık. Garcia'nın çabaları sayesinde üç kişi daha kurtarıldı" dedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Venezuela'daki deprem, sadece bir doğal afet değil, aynı zamanda ülkenin derinleşen siyasi ve ekonomik krizinin bir yansıması. ABD yaptırımları ve petrol fiyatlarındaki dalgalanmalarla zaten boğuşan Maduro hükümeti, afet yönetiminde de yetersiz kalıyor. Uluslararası yardım çağrılarına rağmen, siyasi engeller ve lojistik sorunlar nedeniyle dış yardım sınırlı düzeyde kaldı. Küba ve Rusya'dan gelen arama kurtarma ekipleri ise, Venezuela'nın müttefikleri arasındaki dayanışmayı gösterdi. Ancak, bölge ülkeleri arasında Venezuela'ya yönelik yardım konusunda bir koordinasyon sağlanamadı. Komşu Kolombiya, sınırı kapatmış durumda; Brezilya ise iç siyasi nedenlerle yardım teklifini geri çekti. Bu durum, Latin Amerika'daki siyasi kutuplaşmanın insani krizleri nasıl derinleştirdiğini ortaya koyuyor. Deprem, aynı zamanda Karayipler ve Orta Amerika'da sık görülen depremlere karşı hazırlıklı olunması gerektiğini bir kez daha hatırlattı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Venezuela'daki deprem, Türkiye için iki açıdan önem taşıyor. Birincisi, Türkiye de deprem kuşağında yer alan bir ülke olarak, yapı denetimi ve afet yönetimi konusunda Venezuela'nın yaşadığı sıkıntılardan ders çıkarabilir. Özellikle riskli yapı stoku ve kurtarma ekiplerinin ekipman eksikliği, Türkiye'de de zaman zaman gündeme gelen sorunlar arasında. İkincisi, Türkiye ile Venezuela arasındaki ticari ve diplomatik ilişkiler, son yıllarda giderek güçleniyor. Deprem sonrası Türkiye'nin insani yardım göndermesi veya arama kurtarma desteği sunması, bu ilişkileri daha da pekiştirebilir. Ancak, Venezuela'daki siyasi istikrarsızlık ve yaptırımlar, Türk firmalarının bu ülkedeki yatırımlarını etkileyebilecek bir risk unsuru olarak değerlendirilmeli.
