Utah Valisi Spencer Cox, 4 Temmuz Bağımsızlık Günü kutlamaları öncesinde eyalet genelinde havai fişek kullanımını yasaklama kararı aldı. Cox, yaptığı açıklamada, 'Benzeri görülmemiş bir yangın tehlikesiyle karşı karşıyayız. Bu yıl havai fişeklerden kaynaklanacak herhangi bir kıvılcım, büyük bir felakete yol açabilir' dedi. Karar, özellikle kurak geçen kış ve ilkbahar aylarının ardından orman yangını riskinin zirve yaptığı bir dönemde alındı.
Gelişmenin Arka Planı
Utah, son yıllarda iklim değişikliğinin etkisiyle daha sık ve şiddetli orman yangınlarıyla mücadele ediyor. 2023 yılında eyalette 1.200'den fazla yangın çıkmış ve 50 bin dönümden fazla alan kül olmuştu. Vali Cox, geçen yıl da benzer bir karar almış ancak bu yılki kısıtlamanın daha kapsamlı olduğunu belirtti. 'Geçen yıl sadece belirli bölgelerde yasak uygulamıştık, bu yıl eyalet çapında bir yasak getiriyoruz' dedi. Yasak, havai fişeklerin satışını ve kullanımını kapsıyor. Ancak profesyonel gösteriler için belediyeler özel izin alabilecek.
Utah Acil Durum Yönetimi Ofisi, yasağın uygulanması için yerel polis ve itfaiye ekipleriyle işbirliği yapacak. Cox, 'Vatandaşlarımızdan anlayış bekliyoruz. Bir gece eğlence için tüm bir yazı mahvetmek istemiyoruz' şeklinde konuştu. Karar, bazı sivil toplum kuruluşları tarafından desteklenirken, havai fişek satıcıları ve bazı muhafazakar gruplar tepki gösterdi.
Bölgesel veya Küresel Boyut
Utah'taki bu karar, ABD genelinde benzer önlemleri tetikleyebilir. Özellikle batı eyaletleri, kuraklık ve iklim değişikliği nedeniyle benzer risklerle karşı karşıya. Colorado, Kaliforniya ve Idaho gibi eyaletler de geçmişte benzer yasaklar uygulamıştı. Uzmanlar, iklim değişikliğinin orman yangını mevsimini uzattığını ve daha şiddetli hale getirdiğini belirtiyor. Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) verilerine göre, 2024 yılı ABD genelinde son 10 yılın en sıcak yılı olmaya aday. Bu durum, yangın riskini daha da artırıyor. Utah kararı, federal hükümetin de dikkatini çekmiş durumda. Beyaz Saray Sözcüsü, 'Yerel yönetimlerin bu tür önlemleri almasını destekliyoruz. Ancak her eyaletin kendi koşullarına göre karar vermesi gerekir' dedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Utah'taki yangın tehlikesi ve havai fişek yasağı, Türkiye'de özellikle Akdeniz ve Ege bölgelerinde yaşanan orman yangınlarıyla benzerlik taşıyor. Türkiye, 2021 yılında tarihinin en büyük orman yangınlarıyla mücadele etmişti. Bu tür uluslararası gelişmeler, Türkiye'nin iklim değişikliğiyle mücadele ve afet yönetimi politikalarına dolaylı etkiler yapabilir. Küresel yangın riskinin artması, Türkiye'nin orman yangını mücadele kapasitesini güçlendirme ihtiyacını yeniden gündeme getirebilir. Ayrıca, bu tür kısıtlamaların Türkiye'de de benzer şekilde uygulanması, yerel yönetimler için örnek teşkil edebilir. Ancak doğrudan bir dış politika etkisinden söz etmek mümkün değildir.
