ABD Başkanı Donald Trump, ABD-Meksika-Kanada Serbest Ticaret Anlaşması'nın (USMCA) 1 Temmuz'da yapılacak gözden geçirme öncesinde yenilenmemesi halinde anlaşmayı 'tercih etmeyeceğini' söyledi. Bu açıklama, üç ülke arasındaki ticari ilişkilerde belirsizliğe yol açarken, uzmanlar anlaşmanın sona ermesi durumunda iş dünyasının ciddi sorunlarla karşılaşabileceği uyarısında bulunuyor. Trump'ın sözleri, Kuzey Amerika ticaretinin geleceğine dair endişeleri artırdı.
USMCA'nın arka planı ve Trump'ın uyarıları
USMCA, 1994 yılında yürürlüğe giren NAFTA'nın yerini almak üzere 2018'de imzalanmış ve 2020'de yürürlüğe girmişti. Anlaşma, otomotiv, tarım, enerji ve hizmet sektörlerinde önemli düzenlemeler getirmişti. Trump, anlaşmanın ilk gözden geçirme tarihi olan 1 Temmuz 2026'ya kadar 'yenilenmemesi halinde' ABD'nin anlaşmadan çekilebileceğini ima etti. Başkan, 'Anlaşmayı yenilemezsek, daha iyi bir anlaşma yapana kadar hiç anlaşma olmaz' dedi. Bu açıklama, Kanada ve Meksika hükümetlerinde tedirginlik yarattı.
Analistlere göre, USMCA'nın yenilenmemesi durumunda ticaret engelleri yeniden yükselebilir. Özellikle otomotiv sektörü, ABD-Meksika sınırında yoğunlaşmış tedarik zinciri nedeniyle büyük darbe alabilir. Kanada'nın kereste ve süt ürünleri ihracatı da risk altında. Üç ülke arasındaki ticaret hacmi yıllık 1,5 trilyon doları aşıyor ve anlaşmanın sona ermesi bu hacmin daralmasına yol açabilir.
Bölgesel ve küresel boyut
USMCA'nın krize girmesi, sadece Kuzey Amerika ekonomisini değil, küresel ticaret dengelerini de etkileyebilir. Çin'in Asya'da ve Avrupa Birliği'nin kendi bölgesinde ticaret anlaşmalarını genişlettiği bir dönemde, ABD'nin komşularıyla ticari uyumu zayıflatması, Batı ekonomik bloğunun dayanışmasını sorgulatabilir. Meksika için USMCA, Çin rekabetiyle başa çıkmada kritik bir araç. Kanada ise ABD'ye bağımlı enerji ihracatını korumak istiyor. Trump'ın müzakerelerdeki sert tutumu, Kanada ve Meksika'nın diğer ticaret ortaklıklarına yönelmesine neden olabilir. Örneğin Meksika, Trans-Pasifik Ortaklığı'na (CPTPP) katılımını artırabilir. Bu gelişme, küresel ticaretin parçalanmasına ve bloklaşmaya işaret ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
USMCA'nın yenilenmemesi, Türkiye için doğrudan bir etki yaratmasa da dolaylı sonuçlar doğurabilir. Kuzey Amerika ticaretindeki belirsizlik, küresel tedarik zincirlerini etkileyerek Türkiye'nin ihracat pazarlarını daraltabilir. Ayrıca, ABD'nin ticaret politikalarındaki korumacılık eğilimi, Türkiye'nin ABD ile ilişkilerinde benzer bir yaklaşımla karşılaşma riskini artırabilir. Türkiye'nin ABD'den ithal ettiği bazı ürünlerin fiyatları dalgalanabilir veya ticaret müzakerelerinde el değiştirebilir. Bununla birlikte, Türkiye'nin Avrupa Birliği ile Gümrük Birliği ve diğer serbest ticaret anlaşmaları, bu tür küresel belirsizliklere karşı bir miktar tampon sağlayabilir. Ankara'nın çeşitlendirilmiş ticaret stratejisi, olası bir Kuzey Amerika krizinden etkilenmeyi sınırlayabilir.
