Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF) tarafından yayımlanan yeni bir rapor, çocukların yapay zekayı (YZ) yetişkinlerden üç kattan daha fazla kullandığını ortaya koydu. Rapora göre dünya genelinde en az 20 milyon çocuk yapay zeka araçlarıyla etkileşime girmiş durumda. Daha da dikkat çekici olan, her 10 çocuktan birinin kişisel kaygıları ve özel sorunları hakkında yapay zekaya başvurması. Bu oran, teknolojinin genç nesiller arasında ne kadar hızlı benimsendiğini ve günlük hayatın ayrılmaz bir parçası haline geldiğini gösteriyor.
Gelişmenin arka planı
UNICEF'in 'Yapay Zeka ve Çocuklar: Fırsatlar ve Riskler' başlıklı raporu, 2023-2024 yılları arasında 30 ülkede 12-18 yaş arası 40 bin çocukla yapılan anketlere dayanıyor. Anket sonuçları, çocukların yüzde 35'inin düzenli olarak yapay zeka tabanlı sohbet robotları, eğitim uygulamaları ve oyunlarla etkileşimde bulunduğunu gösteriyor. Yetişkinlerde bu oran yalnızca yüzde 10 seviyesinde. Araştırmada, çocukların yapay zekayı en çok ödev desteği, dil öğrenimi ve yaratıcı yazma gibi eğitsel amaçlarla kullandığı belirtiliyor. Ancak her 10 çocuktan biri, arkadaşlık sorunları, ailevi çatışmalar veya duygusal zorluklar gibi kişisel meselelerde yapay zekaya danıştığını ifade ediyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Rapor, bu eğilimin küresel bir fenomen olduğunu vurguluyor. Gelişmiş ülkelerde çocukların YZ kullanımı yüzde 40'a yaklaşırken, gelişmekte olan ülkelerde bu oran yüzde 20-25 arasında değişiyor. UNICEF, özellikle Orta Doğu ve Afrika'da çocukların YZ'ye erişiminin hızla arttığını, ancak bu bölgelerde dijital okuryazarlık ve güvenlik önlemlerinin yetersiz kaldığını belirtiyor. Örgüt, yapay zekanın eğitimde fırsat eşitliği sağlama potansiyeline dikkat çekerken, aynı zamanda çocukların mahremiyetinin korunması, yanlış bilgiye maruz kalma ve psikolojik bağımlılık risklerine karşı acil düzenlemeler yapılması çağrısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de çocukların yapay zeka kullanımı hızla artıyor. Milli Eğitim Bakanlığı'nın dijital dönüşüm programları ve Türkiye Yapay Zeka Stratejisi kapsamında, çocukların YZ araçlarına erişimi kolaylaşıyor. Ancak UNICEF raporunda vurgulanan riskler Türkiye için de geçerli: çocukların kişisel sorunlarını yapay zekaya açması, veri güvenliği ve duygusal gelişim açısından endişe verici. Türkiye'nin, AB'nin Yapay Zeka Yasası gibi kapsamlı düzenlemeleri örnek alarak, çocukların dijital haklarını koruyacak ulusal bir çerçeve oluşturması önem taşıyor. Ayrıca, eğitim müfredatına yapay zeka okuryazarlığı ve etik kullanım derslerinin eklenmesi, gelecek nesillerin bilinçli teknoloji kullanıcıları olmasına katkı sağlayacaktır.
