Umman ve Belarus arasındaki ekonomik iş birliği, Minsk'te düzenlenen Umman-Belarus İş Forumu'nda yeni bir boyut kazandı. İki ülkenin şirketleri, gıda güvenliği, yapay zeka ve akıllı şehir teknolojileri alanlarında yedi mutabakat zaptına (MoU) imza attı. Anlaşmalar, özellikle su, tarım ve toprak sektörlerinde yapay zeka uygulamalarını kapsarken, taraflar teknoloji transferi ve ortak Ar-Ge projeleri konusunda da mutabık kaldı. Umman Ticaret, Sanayi ve Yatırım Teşvik Bakanlığı yetkilileri, imzalanan mutabakatların iki ülke arasındaki ticaret hacmini artırmayı ve teknolojik iş birliğini derinleştirmeyi hedeflediğini belirtti. Forumda ayrıca, enerji, lojistik ve turizm alanlarında da yeni iş fırsatları değerlendirildi.
Gelişmenin Arka Planı
Belarus ve Umman arasındaki diplomatik ilişkiler 1992 yılında kurulmuş olsa da, ticari ilişkiler son yıllarda önemli bir ivme kazandı. Belarus, tarım makineleri, gübre ve inşaat malzemeleri ihracatında Umman'a yönelirken; Umman is özellikle enerji kaynakları ve petrokimya ürünleriyle Belarus pazarında yer alıyor. İmzalanan mutabakat zaptları, gıda güvenliği alanında Belarus'un tarımsal teknolojilerinden yararlanmayı, yapay zeka konusunda ise Umman'ın akıllı tarım ve su yönetimi projelerine katkı sağlamayı amaçlıyor. Akıllı şehir teknolojileri ise Umman'ın Vizyon 2040 planı kapsamında öncelikli alanlar arasında yer alıyor. Forumda ayrıca, Belaruslu şirketlerin Umman'daki serbest bölgelerde yatırım yapması teşvik edildi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Belarus'un Ukrayna savaşı nedeniyle Batı yaptırımlarıyla karşı karşıya kalması, ülkeyi alternatif ticaret ortaklıklarına yöneltiyor. Umman ise Orta Doğu'da tarafsız ve istikrarlı bir aktör olarak, hem Doğu hem de Batı ile ilişkilerini dengelemeye çalışıyor. Bu iş birliği, Umman'ın Asya ve Afrika pazarlarına açılma stratejisiyle de örtüşüyor. Öte yandan, yapay zeka ve akıllı şehir teknolojilerindeki iş birliği, küresel dijital dönüşüm trendleri paralelinde, su kıtlığı ve gıda güvenliği gibi bölgesel sorunlara teknoloji odaklı çözümler sunma potansiyeli taşıyor. Uzmanlar, bu anlaşmaların özellikle Körfez ülkelerinin gıda ithalatına bağımlılığını azaltma çabalarıyla uyumlu olduğunu vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, hem Umman hem de Belarus ile köklü ekonomik ve diplomatik ilişkilere sahip. Umman-Belarus yakınlaşması, Türkiye'nin bölgedeki ticari ağını doğrudan etkilemese de, her iki ülkeyle de ayrı ayrı ilişkileri olan Türkiye için yeni fırsat pencereleri açabilir. Özellikle yapay zeka ve gıda güvenliği alanlarındaki iş birliği, Türk firmalarının bu pazarlarda ortak projelere katılımına zemin hazırlayabilir. Ayrıca, Belarus'un Batı yaptırımları altında alternatif ortaklıklar araması, Türkiye'yi Minsk'in önemli bir ticaret koridoru haline getirebilir. Bu gelişme, Türkiye'nin Orta Doğu ve Avrasya arasında bir köprü rolü oynama potansiyelini güçlendirmektedir.
