Umman Dışişleri Bakanı Badr Albusaidi, Pazar günü yaptığı açıklamada, Salalah kentinde Pazartesi günü düzenlenmesi planlanan ve İran ile Körfez ülkeleri arasında gerçekleşecek bölgesel toplantının "konsensüs sağlamak amacıyla" ertelendiğini duyurdu. Albusaidi, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda, "Yarın Salalah'ta yapılması planlanan bölgesel toplantı, konsensüs önceliği doğrultusunda ertelenmiştir. İlgili taraflarla eşgüdüm içinde çalışmaya devam ediyoruz" ifadelerini kullandı.
Toplantının Arka Planı ve Umman'ın Arabuluculuk Rolü
Salalah'ta yapılması beklenen toplantı, İran ile Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üyesi ülkeler arasında son yıllarda artan diplomatik temasların bir parçası olarak görülüyordu. Umman, bölgesel arabuluculuk girişimlerinde sıklıkla öne çıkan bir aktör. Maskat yönetimi, hem İran ile Batı arasında hem de İran ile Körfez ülkeleri arasında gerilimin düşürülmesi için uzun süredir çaba sarf ediyor. 2023 yılında Çin'in arabuluculuğuyla Suudi Arabistan ile İran arasında varılan anlaşmada Umman'ın dolaylı katkısı olduğu biliniyor.
Toplantının ertelenme gerekçesi olarak gösterilen "konsensüs" ifadesi, taraflar arasında henüz gündem maddeleri veya katılım düzeyi konusunda tam bir uzlaşma sağlanamadığına işaret ediyor. Umman Dışişleri Bakanı'nın açıklamasının devamı basına yansımadı; ancak Albusaidi'nin "işbirliğine devam" mesajı, toplantının tamamen iptal edilmediğini, ileri bir tarihe ertelendiğini gösteriyor.
Bölgesel kaynaklara göre, toplantıya İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan'ın yanı sıra Suudi Arabistan, BAE, Katar, Kuveyt, Bahreyn ve Umman'dan üst düzey diplomatların katılması bekleniyordu. Ancak bazı Körfez ülkelerinin, toplantıda İran'ın nükleer programı ve bölgesel milis gruplara verdiği destek gibi hassas konuların gündeme gelmesini istemesi, diğerlerinin ise önceliği ekonomik işbirliğine vermek istemesi nedeniyle bir süredir belirsizlik olduğu ifade ediliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İran ile Körfez ülkeleri arasındaki ilişkiler, son iki yılda inişli çıkışlı bir seyir izliyor. 2023'te Suudi Arabistan ve İran'ın karşılıklı büyükelçilikleri yeniden açması, bölgesel yumuşama sürecinin en somut adımıydı. Ancak Gazze'deki savaş ve Yemen'deki İran destekli Husilerin Kızıldeniz'deki saldırıları, bu süreci olumsuz etkiledi. Körfez ülkeleri, İran ile diyalog kanallarını açık tutmak istese de ABD'nin İran'a yönelik yaptırım politikaları ve İsrail ile normalleşme süreçleri dengeyi zorlaştırıyor.
Umman'ın başkenti Maskat değil de Salalah'ın seçilmesi, toplantının gayri resmi ve düşük profilli olması arzusuyla açıklanabilir. Salalah, Umman'ın güneyinde yer alan ve geleneksel olarak daha sakin diplomatik görüşmelere ev sahipliği yapan bir kent. Ancak toplantının ertelenmesi, bölgesel aktörlerin İran ile ilişkilerde hâlâ temkinli olduğunu gösteriyor.
Uluslararası kamuoyu açısından bu erteleme, Orta Doğu'da gerilimin düşürülmesi çabalarının kırılganlığını ortaya koyuyor. ABD ve Avrupa Birliği, İran ile Körfez ülkeleri arasındaki diyaloğu desteklese de, İran'ın bölgesel politikaları ve nükleer programı konusundaki endişeler sürüyor. Toplantının ileri bir tarihte yapılıp yapılmayacağı, bölgesel dengeler açısından yakından takip edilecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran ile Körfez ülkeleri arasındaki diyalog süreci, Türkiye'nin bölgesel çıkarlarını doğrudan etkiliyor. Türkiye, hem İran hem de Körfez ülkeleriyle dengeli ilişkiler yürütüyor ve bölgesel gerilimin düşmesi, Türkiye'nin enerji güvenliği ve ticaret yolları açısından olumlu. Toplantının ertelenmesi, Türkiye'nin arabuluculuk rolünü güçlendirebilir; ancak aynı zamanda bölgesel istikrarsızlığın sürdüğünü gösteriyor. Türkiye, Irak ve Suriye'deki gelişmeler bağlamında İran ile Körfez arasındaki dengeyi yakından izlemeli.
