Rusya Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina, Ukrayna savaşını protesto ettiği iddiasıyla üç haftadır kamuoyu önüne çıkmıyor. Banka yetkilileri, Nabiullina'nın hastalık izninde olduğunu ancak 19 Haziran'da düzenlenmesi planlanan basın toplantısına katılacağını duyurdu. 60 yaşındaki Nabiullina, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından uygulanan Batı yaptırımlarına karşı ülke ekonomisini yönetmede kilit rol oynamıştı. Ancak son haftalarda Kremlin'in savaş harcamalarını finanse etmek için daha agresif para politikaları izlemesi konusunda Putin ile ters düştüğü belirtiliyor. İstifa edeceği yönündeki söylentiler, Rusya'nın mali piyasalarında tedirginliğe yol açtı.
Elvira Nabiullina'nın kariyeri ve savaş karşıtı duruşu
Elvira Nabiullina, 2013 yılından bu yana Rusya Merkez Bankası başkanlığı görevini yürütüyor. Ekonomist kimliğiyle tanınan Nabiullina, 2014'te Kırım'ın ilhakı sonrası uygulanan yaptırımlara karşı Ruble'yi istikrara kavuşturmayı başarmıştı. Ancak 2022'de Ukrayna savaşının başlamasıyla birlikte Batı'nın sert yaptırımları karşısında zorlu bir dönem geçirdi. Nabiullina'nın, savaşın ekonomik maliyetine ilişkin Kremlin'e uyarılarda bulunduğu ve daha fazla askeri harcamanın enflasyonu tetikleyeceğini söylediği biliniyor. Rus medyasında yer alan haberlere göre, Nabiullina 2022'nin sonlarında Putin'e savaşın ekonomik sonuçları hakkında sert bir rapor sunmuş ve bu raporun ardından birkaç kez istifasını gündeme getirmişti. Ancak Putin, Nabiullina'nın uluslararası itibarı ve ekonomik yönetim becerileri nedeniyle istifasını kabul etmemişti.
Nabiullina'nın son üç haftadır kamuoyu önüne çıkmaması, Kremlin ile arasında yeni bir gerilim olduğu yorumlarına neden oldu. Özellikle Rusya'nın savunma harcamalarının GSYH'nin %6'sına ulaştığı bir dönemde, Merkez Bankası'nın faiz politikaları ve enflasyonla mücadele stratejisi konusunda taraflar arasında ciddi görüş ayrılıkları olduğu iddia ediliyor. Rusya'da faiz oranları %16 seviyesinde bulunurken, enflasyon oranı %2024 hedefini aşarak %8'in üzerinde seyrediyor. Uzmanlar, Nabiullina'nın görevde kalması durumunda sıkı para politikasını savunmaya devam edeceğini, ancak bunun Kremlin'in savaş finansmanı ihtiyacıyla çeliştiğini vurguluyor.
Küresel ekonomik yansımalar ve piyasalar
Nabiullina'nın istifa edeceği söylentileri, küresel piyasaları da etkiledi. Ruble, son bir haftada ABD Doları karşısında değer kaybederken, Moskova Borsası'nda dalgalanmalar yaşandı. Batılı yatırımcılar, Rusya Merkez Bankası'nda bir liderlik değişikliğinin, Rusya'nın Batı yaptırımları altındaki ekonomik politikalarında belirsizliğe yol açacağını düşünüyor. Özellikle enerji ihracatından elde edilen gelirlerin yönetimi ve uluslararası rezervlerin kullanımı konusunda Merkez Bankası'nın bağımsızlığının zedelenmesi durumunda, Rus ekonomisinin kırılganlığının artabileceği ifade ediliyor. Avrupa Birliği ve ABD, Rusya'nın savaş çabalarını finanse etmek için Merkez Bankası üzerinde baskı kurduğuna dikkat çekiyor. Bu süreçte Çin ve Hindistan gibi ülkelerle yapılan ticaret anlaşmalarında ulusal para birimlerinin kullanımı da Merkez Bankası'nın özerkliği açısından tartışma konusu. Nabiullina'nın görevde kalması durumunda, Batı'nın uyguladığı yaptırımlara karşı dirençli bir duruş sergilemeye devam edeceği, ancak istifa etmesi halinde Rus ekonomisinde daha radikal adımların atılabileceği değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rusya Merkez Bankası'ndaki bu belirsizlik, Türkiye'yi doğrudan etkileyecek bir gelişme olarak öne çıkıyor. Türkiye, Rusya ile enerji ve ticaret alanında derin bağlara sahip. Özellikle doğal gaz ithalatında Rusya'nın önemli bir payı bulunuyor. Rusya ekonomisinde yaşanacak istikrarsızlık, Türkiye'ye olan enerji arzını etkileyebilir. Ayrıca, Türk inşaat firmalarının Rusya'daki projeleri ve turizm gelirleri de bu gelişmelerden etkilenebilir. Türkiye'nin Rusya ile ticarette ruble kullanımını artırma çabaları, Nabiullina'nın görevde kalmasına bağlı. Eğer Merkez Bankası bağımsızlığını kaybeder ve daha fazla siyasi baskı altına girerse, Türkiye'nin ticari ilişkileri olumsuz etkilenebilir. Bu nedenle Ankara, Moskova'daki gelişmeleri yakından takip ediyor.
