Ukrayna, NATO’nun Washington’da düzenlenen zirvesinde hava savunma sistemlerinin güçlendirilmesi konusunda önemli ilerleme kaydettiğini duyurdu. Ukrayna Dışişleri Bakanı Dmitro Kuleba, ittifakın sunduğu tekliflerin ‘somut sonuçlar’ verdiğini belirterek, bu gelişmelerin Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e savaşı sonlandırma ve ‘çöküşten kaçınma’ şansı sunduğunu ifade etti. Kuleba, Kiev’in özellikle Patriot gibi gelişmiş hava savunma sistemlerinin tedariki konusunda müttefiklerden net taahhütler aldığını vurguladı.
Gelişmenin arka planı
NATO Zirvesi’nde Ukrayna’ya yönelik hava savunma desteği, en kritik gündem maddelerinden biriydi. Rusya’nın son aylarda Ukrayna’nın enerji altyapısına ve sivil yerleşim birimlerine yönelik yoğun füze ve insansız hava aracı saldırıları, Kiev yönetimini hava savunma kapasitesini acilen artırmaya zorluyor. Ukrayna, özellikle ABD yapımı Patriot sistemleri, Almanya’nın IRIS-T ve diğer Batı menşeli hava savunma platformlarının tedarikinde yaşanan gecikmeler nedeniyle zorlanıyordu.
Kuleba, zirvede Ukrayna’nın hava savunma kabiliyetini güçlendirecek ‘net bir yol haritası’ üzerinde mutabakata varıldığını, ancak tüm sistemlerin teslimat takviminin henüz kesinleşmediğini söyledi. Ukraynalı bakan, ‘Bugün sahip olduğumuz teklifler, Putin’e bu savaşı bitirme ve aslında çöküşten kaçınma şansı veriyor. Ancak bu şansın kullanılıp kullanılmayacağı ona bağlı’ diye konuştu.
Bölgesel ve küresel boyut
Ukrayna’nın hava savunmasını güçlendirme çabaları, yalnızca savaş alanındaki dengeleri değil, aynı zamanda bölgesel güvenlik mimarisini de etkiliyor. Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırıları, NATO’nun doğu kanadındaki ülkelerde ciddi güvenlik endişelerine yol açtı. Polonya, Romanya ve Baltık ülkeleri, hava savunma sistemlerinin modernizasyonu için acil adımlar atarken, bu ülkeler Ukrayna’ya yapılacak yardımların kendi savunma ihtiyaçlarını aksatmaması konusunda da uyarılarda bulunuyor.
Uzmanlar, Ukrayna’ya sağlanacak ek hava savunma sistemlerinin, Rusya’nın hava üstünlüğünü sınırlayarak savaşın seyrini değiştirebileceğini belirtiyor. Ancak Rusya’nın elinde hâlâ çok sayıda balistik ve seyir füzesi ile insansız hava aracı bulunuyor. Batı’nın üretim kapasitesi ise talebi karşılamakta zorlanıyor. Bu nedenle NATO ülkeleri, ortak satın alma ve üretim programlarıyla hava savunma sistemlerinin tedarikini hızlandırmaya çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ukrayna’nın hava savunmasını güçlendirme çabaları, Türkiye’nin Karadeniz’deki güvenlik çıkarları açısından doğrudan önem taşıyor. Rusya’nın Ukrayna limanlarına ve altyapısına yönelik saldırıları, tahıl koridoru anlaşmasının akıbetini ve bölgesel istikrarı tehdit ediyor. Türkiye, NATO müttefiki olarak Ukrayna’nın savunma kapasitesine katkı sunarken, Montrö Sözleşmesi kapsamında Karadeniz’deki askeri dengeyi de gözetmek zorunda. Ankara’nın, Ukrayna’ya SİHA ve diğer savunma sistemleri tedariki ile insani yardımları sürdürmesi, bölgedeki etkinliğini artırırken, Rusya ile diplomatik ilişkilerini de dengelemeye çalışıyor.
