Türkiye Dışişleri Bakanı, Türkiye'nin Suudi Arabistan ile imzaladığı savunma anlaşması kapsamında Yemen'deki Husi isyancılarına karşı herhangi bir askeri operasyona katılma planı olmadığını söyledi. Middle East Eye'ın haberine göre, bakanın bu açıklaması, iki ülke arasında geçtiğimiz aylarda askeri işbirliğini güçlendiren anlaşmanın ardından geldi. Açıklama, Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun Yemen'deki operasyonlarına Türkiye'nin dahil olup olmayacağına dair spekülasyonlara son verdi.
Anlaşmanın Arka Planı ve Kapsamı
Türkiye ile Suudi Arabistan arasında Nisan 2024'te imzalanan savunma işbirliği anlaşması, iki ülke arasında uzun süredir devam eden görüşmelerin sonucuydu. Anlaşma, ortak askeri tatbikatlar, savunma sanayi işbirliği ve teknik destek gibi konuları kapsıyor. Ancak anlaşmanın detayları kamuoyuna tam olarak açıklanmamıştı ve Türkiye'nin Suudi Arabistan'ın Yemen'deki savaşına ne ölçüde destek vereceği belirsizliğini koruyordu. Dışişleri Bakanı'nın son açıklaması, bu belirsizliği gidermeye yönelik önemli bir adım olarak yorumlanıyor. Bakan, Türkiye'nin anlaşma çerçevesinde sadece eğitim, danışmanlık ve savunma sanayi alanlarında işbirliği yapacağını, doğrudan çatışmalara taraf olmayacağını vurguladı.
Suudi Arabistan, 2015'ten bu yana Husilerin kontrolündeki bölgelere karşı hava saldırıları düzenliyor ve koalisyon güçleriyle Yemen hükümetini destekliyor. Türkiye ise bugüne kadar Yemen krizinde taraf olmaktan kaçındı ve diplomatik çözüm çağrıları yaptı. Ankara, aynı zamanda Husilerle zaman zaman temaslarda bulunarak insani yardımların ulaştırılması konusunda arabuluculuk girişimlerinde de yer aldı. Bu nedenle Türkiye'nin Suudi Arabistan ile askeri anlaşma imzalaması, Husilerle olan ilişkilerinde bir denge unsuru olarak görülüyordu. Bakanın son açıklaması, bu dengeyi koruma çabası olarak değerlendirilebilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Türkiye'nin bu açıklaması, Ortadoğu'da artan jeopolitik rekabetin bir yansıması. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve diğer Körfez ülkeleri, Husilerin İran ile olan bağlantılarından endişe duyuyor ve Yemen'deki savaşta İran'ın etkisini dengelemeye çalışıyor. Türkiye ise son yıllarda Körfez ülkeleriyle ilişkilerini onarma sürecine girmişti. 2021'de Suudi Arabistan ile başlayan normalleşme, karşılıklı ziyaretler ve ticari anlaşmalarla pekişti. Ancak Türkiye, aynı zamanda İran ile de karmaşık bir ilişki ağına sahip. Yemen savaşı, bölgesel güçlerin vekalet savaşı yürüttüğü bir alan haline gelmiş durumda. Türkiye'nin bu savaşa doğrudan müdahil olmaması, hem İran hem de Suudi Arabistan ile ilişkilerini koruma amacı taşıyor. Uzmanlar, Türkiye'nin askeri anlaşmayı ekonomik ve savunma sanayi işbirliği ile sınırlı tutarak, bölgesel bir çatışmaya çekilmekten kaçındığını belirtiyor.
Uluslararası alanda, Yemen'deki savaş insani kriz nedeniyle büyük tepki çekiyor. Birleşmiş Milletler, ateşkes çağrılarını sürdürüyor ve siyasi çözüm için çabalarını yoğunlaştırıyor. Türkiye'nin açıklaması, BM'nin çözüm arayışlarına destek verir nitelikte. Ayrıca, ABD ve Avrupa ülkeleri de Yemen'deki çatışmanın tırmanmasından endişeli. Türkiye'nin Suudi Arabistan ile işbirliğini askeri eğitim ve savunma sanayi ile sınırlaması, Batılı müttefikler nezdinde olumlu karşılanabilir. Öte yandan, Husilerin Kızıldeniz'deki ticari gemilere yönelik saldırıları, bölgesel güvenliği tehdit ediyor ve Türkiye gibi deniz ticaretine bağımlı ülkeler için risk oluşturuyor. Bu nedenle Türkiye'nin Husilerle doğrudan çatışmaktan kaçınması, ticari çıkarlarını koruma refleksi olarak da görülebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'nin Suudi Arabistan ile savunma anlaşması imzalarken Husilere karşı savaşmayacağını açıklaması, Ankara'nın bölgesel denge politikasının bir yansıması. Türkiye, bir yandan Körfez ülkeleriyle ekonomik ve savunma işbirliğini derinleştirirken, diğer yandan İran ile olan ilişkilerini ve Yemen'deki insani boyutu gözetiyor. Bu tutum, Türkiye'nin Orta Doğu'da artan nüfuzunu pekiştirirken, doğrudan bir çatışmaya girme riskini minimize ediyor. Ayrıca, savunma sanayi ihracatı ve askeri eğitim işbirliği, Türk ekonomisi ve savunma sektörü için önemli fırsatlar sunuyor. Ancak, Husilerin deniz ticaretini tehdit eden saldırıları, Türkiye'nin enerji ve ticaret yolları güvenliği açısından dikkatle izlemesi gereken bir konu olarak öne çıkıyor.
