İsrail savaş uçaklarının 18 Ağustos 2026'da Suriye'nin kuzeyindeki Ebu Duhur hava üssünü vurması, Orta Doğu'da uzun süredir geçerliliğini koruyan jeopolitik bir varsayımın sona erdiğini gösterdi. Bu saldırı, İsrail'in Türk ordusunun yerel güçlerle nüfuz alanı inşa etmeye çalıştığı stratejik bir bölgeyi doğrudan hedef alması nedeniyle, Ankara ile Tel Aviv arasındaki gerilimin yeni bir aşmaya taşındığı şeklinde yorumlandı. Uzun süredir Suriye'deki iç savaşın gölgesinde yürütülen dolaylı rekabet, ilk kez bu denli açık bir askeri müdahaleyle yüz yüze geldi.
Gelişmenin arka planı
Ebu Duhur hava üssü, İdlib vilayetinin güneydoğusunda, stratejik açıdan kritik bir konumda yer alıyor. Türkiye, 2020'deki Bahar Kalkanı Harekatı sonrasında bölgede gözlem noktaları oluşturmuş ve muhalif gruplarla işbirliği içinde güvenli bölgeler tesis etmişti. Son yıllarda ise Türk ordusu, Suriye Milli Ordusu (SMO) unsurlarına eğitim ve danışmanlık sağlayarak bölgedeki varlığını derinleştirdi. İsrail ise Suriye'de İran destekli milislerin ve Hizbullah'ın konuşlanmasını engellemeye yönelik hava operasyonlarını sürdürüyordu. Ancak bu kez hedef, doğrudan Türkiye'nin desteklediği grupların kontrolündeki bir üs oldu.
İsrail makamları saldırıyı, "İran'ın bölgede kalıcı askeri altyapı kurma girişimlerini engelleme" çerçevesinde savunurken, Türk tarafı bu açıklamayı inandırıcı bulmadı. Ankara'ya göre, Ebu Duhur'da İran bağlantılı güçler değil, Türkiye'nin eğittiği ve desteklediği yerel unsurlar bulunuyordu. Bu durum, İsrail'in Türkiye'nin Suriye'daki meşru güvenlik çıkarlarını göz ardı ettiği algısını güçlendirdi.
Diplomatik kaynaklar, saldırı öncesinde İsrail'in Türk askeri yetkilileriyle herhangi bir koordinasyon yapmadığını belirtiyor. Olay, iki ülke arasında 2022'de başlayan normalleşme sürecine ağır bir darbe vurdu. Büyükelçiliklerin karşılıklı olarak açılması ve üst düzey ziyaretlerle ilerleyen ilişkiler, bu saldırıyla birlikte yeniden gerilim çizgisine döndü.
Bölgesel ve küresel boyut
İsrail'in Ebu Duhur saldırısı, Suriye'deki güç dengelerini yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor. Türkiye, Suriye'nin kuzeyinde oluşturduğu nüfuz alanını korumak için askeri ve siyasi seçenekleri masaya yatırırken, İsrail'in bir sonraki adımının ne olacağı belirsizliğini koruyor. ABD'nin tutumu ise kritik: Washington, hem NATO müttefiki Türkiye hem de stratejik ortağı İsrail arasında denge gözetmeye çalışıyor. Ancak saldırının ardından Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada "tüm taraflara itidal" çağrısı yapılması, ABD'nin net bir pozisyon almadığı şeklinde yorumlandı.
Rusya, Suriye'deki askeri varlığını korurken, Türkiye ile İsrail arasındaki gerilimden fayda sağlayabilir. Moskova, Akdeniz'deki güç projeksiyonunu artırmak için bu durumu kullanabilir. İran ise saldırıyı fırsat bilerek Türkiye ile İsrail arasındaki çatlağı derinleştirmeye çalışacaktır. Bölgesel aktörlerin bu gerilimi nasıl yönlendireceği, önümüzdeki dönemde Orta Doğu'nun istikrarını belirleyecek.
Uluslararası toplum, saldırıyı endişeyle karşıladı. BM Genel Sekreteri, "Suriye'deki askeri tırmanmanın sivil halk üzerindeki etkilerinden endişe duyuyoruz" açıklamasını yaptı. Avrupa Birliği ise taraflara diyalog çağrısında bulundu. Ancak somut bir adım atılmadığı sürece, Türkiye ve İsrail arasındaki "tampon bölgelerin" daralması, yeni çatışmalara zemin hazırlayabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ebu Duhur saldırısı, Türkiye'nin Suriye politikasında ciddi bir sınav oluşturuyor. Ankara, sahada elde ettiği kazanımları korumak için askeri caydırıcılığını artırmak zorunda. Aynı zamanda, ABD ve Rusya ile dengeyi gözeterek İsrail'in bir sonraki hamlesini engellemeye çalışacak. Türkiye'nin olası bir karşılık vermesi, bölgesel tırmanmayı körükleyebilir. Ekonomik açıdan ise savunma harcamalarının artması ve Suriye'deki yeniden inşa sürecinin sekteye uğraması riski var. Güvenlik açısından, İsrail'in Türkiye'nin desteklediği güçleri hedef alması, Ankara'nın "güvenli bölge" stratejisini zayıflatıyor. Türkiye, diplomatik kanalları zorlayarak İsrail'in saldırılarını durdurmayı ve uluslararası kamuoyunu harekete geçirmeyi hedefleyecek. Ancak askeri seçenekler de masada tutulacak.
