Türkiye'nin savunma sanayii, insansız hava araçlarından zırhlı kara araçlarına kadar geniş bir yelpazede hızla büyüyor. Son 20 yılda yerli üretim oranını yüzde 20'den yüzde 80'e çıkaran sektör, şimdi Avrupa pazarını hedefliyor. Avrupa Birliği ülkeleri, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın artan otoriter eğilimlerinden rahatsızlık duysa da, Türkiye'nin sahada kanıtlanmış sert gücüne ve uygun maliyetli silah sistemlerine ilgi gösteriyor. Özellikle Doğu Avrupa ülkeleri, Rusya tehdidine karşı Türk İHA'larına yönelmiş durumda.
Yükselen bir ihracat gücü
Türk savunma sanayii ihracatı 2023'te 5.5 milyar dolara ulaşarak tüm zamanların rekorunu kırdı. Baykar'ın Bayraktar TB2'si, Ukrayna ve diğer çatışma bölgelerinde gösterdiği performansla küresel bir marka haline geldi. Aselsan'ın elektronik harp sistemleri, Roketsan'ın füzeleri ve BMC'nin zırhlı araçları da dünya çapında ilgi görüyor. Sektörün 2024 ihracat hedefi ise 6 milyar doların üzerinde. Avrupa, bu büyümede kilit bir pazar olarak öne çıkıyor; zira AB ülkeleri savunma harcamalarını artırırken, NATO standartlarına uyumlu ve uygun fiyatlı alternatifler arıyor.
Polonya, Türk savunma ürünlerinin en büyük Avrupalı alıcısı konumunda. Varşova, Bayraktar TB2'lerin yanı sıra Baykar'dan 24 adet daha gelişmiş Akıncı İHA ve kara araçları almak için anlaşma imzaladı. Romanya, Macaristan ve Çekya da benzer şekilde Türk sistemlerine yöneliyor. Bu ülkeler, Ukrayna savaşının ardından Rusya'ya karşı caydırıcılık ihtiyacını hissederken, ABD ve Avrupalı üreticilerin yüksek fiyatlarından kaçınmak istiyor.
Avrupa'nın ikilemi: Güvenlik ihtiyacı ve siyasi rahatsızlık
Avrupa ülkeleri, Türkiye'nin savunma sanayiine olan ilgisinde bir ikilem yaşıyor. Bir yandan Erdoğan yönetiminin hukuk devleti ve insan hakları alanındaki gerilemesi endişe yaratıyor. Diğer yandan, özellikle Doğu Avrupa ülkeleri, Türkiye'yi potansiyel bir güvenlik ortağı olarak görüyor. Almanya ve Fransa gibi büyük AB ülkeleri ise Türkiye'nin NATO içindeki konumunu sorgulamakla birlikte, Ankara'nın aktif bir müttefik olarak kalmasını stratejik açıdan önemli buluyor. AB, Türkiye ile gümrük birliği müzakerelerini canlandırmayı değerlendirirken, savunma sanayii işbirliği de masada.
Ukrayna savaşı, Türkiye'nin askeri teknolojisini savaş alanında kanıtlama fırsatı sundu. Bayraktar TB2'ler savaşın ilk döneminde Rus zırhlılarına karşı etkili oldu. Bu performans, Türk ürünlerine olan güveni artırdı. Ayrıca Türkiye'nin savunma sanayii, ihracat yaparken siyasi kısıtlamaları ABD ve Avrupalı rakiplerine göre daha az uyguluyor; bu da bir pazar avantajı sağlıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türk dış politikasının sert güç unsurlarını etkili bir şekilde kullandığını gösteriyor. Savunma sanayii ihracatı, Türkiye'nin bölgesel ve küresel etkisini artırırken, ekonomiye de önemli katkı sağlıyor. Avrupa pazarına girmek, Türkiye'nin Batı ittifakı içindeki konumunu güçlendirebilir ve ikili ilişkilerde yeni bir işbirliği alanı yaratabilir. Ancak, bu durum aynı zamanda Türkiye'nin artan otoriterleşmesi ve insan hakları sorunları nedeniyle Avrupa ile siyasi gerilimleri de beraberinde getirebilir. Ankara'nın bu alandaki başarısı, diğer sektörlerde de dışa açılımı teşvik edebilir ve ülkenin teknolojik bağımsızlığını pekiştirebilir. Bununla birlikte, ihracatın sürdürülebilirliği için siyasi istikrar ve uluslararası normlara uyum da kritik önem taşıyor.
