Türkiye Enerji Bakanı, İsrail'in ABD ile İran arasında sağlanabilecek olası bir nükleer anlaşmayı sabote etme riskine işaret etti. Bakan, bu tür bir girişimin sadece iki ülke arasındaki diyaloğu değil, aynı zamanda bölgesel istikrarı da tehdit edebileceğini vurguladı. Ortadoğu'nun kırılgan dengeler üzerine kurulu olduğuna dikkat çeken Bakan, İsrail'in geçmişte benzer anlaşmalara yönelik tutumunu hatırlatarak, bu kez de aktif bir muhalefet sergileyebileceğini ifade etti. Açıklamalar, Tahran ile Washington arasında dolaylı müzakerelerin yeniden hız kazandığı bir döneme denk geldi.
Gelişmenin Arka Planı
ABD ve İran, 2015 yılında imzalanan ancak 2018'de ABD'nin tek taraflı olarak çekilmesiyle rafa kalkan Kapsamlı Ortak Eylem Planı'nı (KOEP) yeniden canlandırmak için aylardır görüşmeler yürütüyor. Umman ve Katar gibi ülkelerin arabuluculuğunda devam eden müzakerelerde, uranyum zenginleştirme faaliyetlerine sınırlama ve yaptırımların kaldırılması gibi kritik başlıklar masada. Türk Bakan, bu sürecin hassas olduğunu ve herhangi bir sabotaj girişiminin bölgeyi yeni bir krize sürükleyebileceğini belirtti. İsrail'in ise İran'ın nükleer programına yönelik endişeleri biliniyor; Tel Aviv yönetimi, anlaşmanın İran'a nükleer silah üretimi için zaman kazandıracağını savunuyor. İsrail'in geçmişte İranlı nükleer bilim insanlarına yönelik suikastlar ve siber saldırılar gibi eylemlerle anlaşmayı baltalamaya çalıştığı iddia ediliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Olası bir ABD-İran anlaşması, sadece ikili ilişkileri değil, tüm Ortadoğu'yu etkileyecek bir domino etkisi yaratabilir. Anlaşmanın sağlanması halinde İran üzerindeki ekonomik yaptırımların hafiflemesi, Tahran'ın bölgedeki nüfuzunu artırabilir; bu durum başta Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve İsrail olmak üzere birçok ülkeyi rahatsız ediyor. İsrail için en büyük kırmızı çizgi, İran'ın nükleer silah kapasitesine ulaşmasına izin verebilecek herhangi bir anlaşma. Türk Bakan'ın uyarısı, aslında çok taraflı bir denklemin ortasında yer alan Ankara'nın, sürecin çıkmaza girmesini istemediğini gösteriyor. Türkiye, İran ile enerji ticareti ve sınır güvenliği konularında iş birliği yaparken, ABD ile de NATO müttefiki olarak stratejik ilişkilerini sürdürüyor. Bu nedenle Ankara, anlaşmanın bozulmasının kendi çıkarlarına da zarar vereceğini düşünüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin dış politikası açısından kritik bir denge unsuru taşıyor. Türkiye, İran ile komşu olarak enerji ithalatı ve sınır güvenliği konularında doğrudan etkileniyor. Ayrıca, ABD ile ilişkilerinde sık sık krizler yaşayan Ankara, Tahran-Washington arasındaki diyaloğun Türkiye'nin aleyhine bir sonuç doğurmaması için çaba gösteriyor. İsrail'in sabotaj riski, bölgede zaten var olan gerginliği daha da tırmandırabilir ve Türkiye'yi istikrarsızlık girdabına çekebilir. Bu nedenle Türkiye, hem diplomatik kanalları açık tutarak hem de arabuluculuk rolü üstlenerek sürecin barışçıl sonuçlanması için çalışıyor. Ankara'nın bu tutumu, hem enerji güvenliği hem de bölgesel istikrar açısından hayati önem taşıyor.
