ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik askeri saldırıları gösteren bir videoyu sosyal medya hesabından paylaştı. Paylaşım, iki ülke arasında henüz resmen yürürlüğe girmemiş olan mutabakat zarfının akıbetinin belirsizliğini koruduğu bir döneme denk geldi. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, saldırıların İran'ın bölgedeki vekil güçlerine ve balistik füze altyapısına yönelik olduğu belirtilirken, Trump paylaşımına "Misilleme" notunu düştü. Olay, Tahran yönetiminin sert tepkisine yol açtı.
Mutabakat zarfı askıda, gerilim tırmanıyor
Son haftalarda Umman arabuluculuğunda yürütülen gizli müzakereler, nükleer programa ilişkin kısmi bir mutabakat zarfının ortaya çıkmasını sağlamıştı. Ancak Trump yönetiminin Tahran'a yönelik "azami baskı" politikasını sürdürmesi ve İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırması, anlaşma umutlarını zora soktu. Trump'ın paylaştığı video, Irak ve Suriye'de İran destekli milislere ait olduğu iddia edilen hedeflerin vurulduğu anları içeriyor. Uzmanlar, bu hamlenin müzakere masasında el güçlendirme taktiği olduğunu ancak aynı zamanda bölgesel bir çatışma riskini artırdığını vurguluyor.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, videoyu "psikolojik savaş" olarak nitelendirerek, "ABD'nin bu tür provokasyonları bölgeyi uçuruma sürükler" dedi. Tahran yönetimi ayrıca, Hürmüz Boğazı'nda askeri tatbikatlarını artırma kararı aldığını duyurdu. Bu gelişmeler, küresel enerji piyasalarında tedirginliğe yol açarken, petrol fiyatları yüzde 3 oranında yükseldi.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD-İran gerilimi, Ortadoğu'nun ateşkes ve istikrar arayışlarını sekteye uğratıyor. Yemen'de Husilerle Suudi Arabistan arasında sağlanan ateşkes, İran'ın bölgedeki vekalet savaşları nedeniyle kırılgan bir hal almış durumda. Ayrıca, İsrail'in İran'ın nükleer tesislerine yönelik olası bir saldırı senaryosu da sıkça konuşuluyor. Trump yönetiminin bu video ile Tahran'a gözdağı verirken, aynı zamanda iç politikada da sertlik yanlısı seçmenine mesaj gönderdiği yorumları yapılıyor. Avrupa Birliği, taraflara itidal çağrısı yaparken, Rusya ve Çin'in arabuluculuk girişimleri henüz somut bir sonuç vermedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran geriliminin tırmanması, Türkiye'nin güney sınırlarındaki istikrarı doğrudan etkileyebilecek bir potansiyele sahiptir. İran ile Irak ve Suriye üzerinden süren ticaret ve enerji bağlantıları, olası bir çatışmada kesintiye uğrayabilir. Ayrıca, Türkiye'nin PKK/YPG ile mücadelesinde İran'ın rolü kritik öneme sahiptir. Ankara, Tahran'la diyaloğu sürdürmekle birlikte, ABD'nin bölgede askeri yığınağına da temkinli yaklaşmaktadır. Bu gelişme, Türk dış politikasının denge arayışını daha da karmaşık hale getirmektedir.
