ABD eski Başkanı Donald Trump'ın görev süresi boyunca en çok hedef aldığı Avrupa ülkesi şüphesiz İspanya oldu. Ticaretten güvenliğe kadar pek çok alanda Washington ile Madrid arasında yaşanan gerilimler, İspanyol diplomatları Trump sonrası dönemde zorlu bir 'remontada' (geri dönüş) sürecine itiyor. İspanya'nın ABD ile ilişkileri, NATO savunma harcamaları, ticaret dengesi ve Katalan bağımsızlık hareketine yönelik tutum farklılıkları nedeniyle Trump yönetimi döneminde dip yapmıştı.
Gerginliğin kökenleri: Savunma, ticaret ve diplomasi
Trump, İspanya'yı NATO üyesi olmasına rağmen savunma harcamalarında gayri safi yurt içi hasılasının (GSYİH) yüzde 2'si hedefini tutturamamakla sık sık eleştirdi. İspanya, 2023 itibarıyla GSYİH'sının yalnızca yüzde 1,1'ini savunmaya ayırıyor; bu oran NATO içinde en düşüklerden biri. Trump'ın 'müttefikler bedelini ödemeli' söylemi, İspanya'nın savunma bütçesini artırması yönünde baskı oluşturdu. Ayrıca ABD, İspanya'nın İngiltere ile Cebelitarık konusundaki anlaşmazlığında taraf tutması ve Katalan bağımsızlık referandumuna verdiği destek de Washington'da rahatsızlık yaratmıştı. Ticarette ise ABD, İspanyol zeytinyağı ve şaraplarına yönelik gümrük vergileriyle tarım sektörünü vurmuştu. Bu vergiler, ABD'nin Airbus'a sağladığı sübvansiyonlar nedeniyle DTÖ kararlarına dayanıyordu ancak İspanya, bu yaptırımlardan en çok etkilenen AB ülkesi oldu.
Remontada çabaları: Diplomasinin sınırları
Joe Biden yönetiminin göreve gelmesiyle birlikte İspanya, ilişkileri normalleştirmek için yoğun çaba harcıyor. Başbakan Pedro Sánchez, NATO Zirvesi ve ikili görüşmelerde Washington'a yakınlaşma sinyali verdi. Ancak İspanya'nın eli kolu bağlı: Trump'ın popülist mirası ve ikinci bir Trump dönemi olasılığı, Madrid'in stratejisini karmaşıklaştırıyor. İspanya, AB içinde daha güçlü bir Avrupa savunması ve ticaret ortaklığı arayışında olup, ABD'ye bağımlılığı azaltmaya çalışıyor. Aynı zamanda Latin Amerika ile tarihsel bağlarını kullanarak ABD'nin bölgedeki etkisini dengelemeyi hedefliyor. Ancak Trump'ın 'önce Amerika' politikası ve Avrupa güvenliğine yönelik sorgulamaları, İspanya'nın transatlantik ilişkilerde manevra alanını daraltıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İspanya-ABD gerginliği, Türkiye için dolaylı da olsa önemli dersler barındırıyor. Ankara da NATO savunma harcamaları, terörle mücadele ve Doğu Akdeniz enerji politikaları gibi konularda ABD ile zaman zaman karşı karşıya geliyor. İspanya'nın Washington nezdinde yaşadığı sıkışma, Türkiye'nin ABD ile ilişkilerinde çeşitlendirme stratejisinin önemini hatırlatıyor. Madrid'in AB içinde daha otonom bir güvenlik politikası arayışı, Türkiye'nin Avrupa güvenlik mimarisindeki rolünü etkileyebilir. Ayrıca İspanya'nın Latin Amerika'daki nüfuzu, Türkiye'nin bu bölgeyle artan ticari ve diplomatik ilişkileri açısından bir referans teşkil ediyor. Dolayısıyla İspanya'nın Trump döneminde edindiği deneyimler, Türk dış politikası için bir 'durum tespiti' fırsatı sunuyor.
