Donald Trump yönetiminin kurduğu Barış Kurulu (Board of Peace), Gazze Şeridi’nin yeniden inşası için hazırladığı kapsamlı iyileştirme planını rafa kaldırdı. Yeni yaklaşım, büyük ölçekli bir kalkınma programı yerine küçük çaplı bir pilot projeyi hayata geçirmeyi hedefliyor. Kurul yetkilileri, bu revizyonun arkasında “bir şeylerin devam etmesini sağlama” kaygısının yattığını belirtirken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ülkedeki erken seçimler öncesinde yeni bir kapsamlı saldırı başlatma riskine karşı temkinli bir duruş sergilendiği ifade ediliyor.
Gelişmenin Arka Planı
Barış Kurulu’nun orijinal planı, Gazze’de alt yapıdan sağlık hizmetlerine, eğitimden enerjiye kadar geniş bir yelpazede yeniden yapılandırma öngörüyordu. Ancak bölgedeki siyasi belirsizlikler ve Netanyahu hükümetinin askeri müdahale olasılığı, planın uygulanabilirliğini zora soktu. Kurul kaynaklarına göre, yeni ‘pilot’ plan, belirli bir bölgede sınırlı projeleri içerecek ve başarılı olması halinde ölçeğin genişletilmesi düşünülecek.
Planın küçültülmesinde, İsrail’deki siyasi çalkantılar da etkili oldu. Netanyahu’nun yargı reformu tartışmaları ve koalisyon ortaklarıyla yaşadığı gerilimler, barış sürecine olan güveni sarsmış durumda. Eski bir ABD yetkilisi, “Netanyahu’nun seçim öncesi milliyetçi söylemlere yönelerek Gazze’de askeri bir harekata girişmesi, tüm diplomatik çabaları boşa çıkarabilir” uyarısında bulundu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Trump’ın Barış Kurulu’nun bu adımı, Orta Doğu’daki dengeleri doğrudan etkileme potansiyeli taşıyor. Mısır ve Ürdün gibi bölge ülkeleri, Gazze’nin yeniden inşası konusunda ABD’nin liderlik rolü oynamasını beklerken, planın küçültülmesi bu ülkelerde hayal kırıklığı yarattı. Hamas ise planı “siyonist işgalin kabulü” olarak nitelendirerek reddetti.
Uluslararası toplum, Gazze’de insani krizin derinleştiği bir dönemde, ABD’nin planı daraltmasını endişeyle karşılıyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre, Gazze nüfusunun yüzde 80’i insani yardıma muhtaç durumda. Pilot projenin yetersiz kalacağı ve Filistinlilerin umutlarını daha da kıracağı yorumları yapılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Gazze’nin yeniden inşasında aktif rol üstlenen ülkelerden biri. Barış Kurulu’nun planı küçültmesi, Ankara’nın bölgedeki insani ve diplomatik girişimlerini etkileyebilir. Türkiye, özellikle Mısır ve Katar’la işbirliği içinde Gazze’ye yardım ulaştırmaya çalışıyor. ABD’nin bu adımı, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki etkinlik alanını daraltabilir ancak aynı zamanda Ankara’ya alternatif diplomasi yolları açabilir. Öte yandan, Netanyahu’nun olası bir askeri harekatı, Türkiye’nin bölge istikrarına yönelik kaygılarını artıracak ve Ankara’nın diplomatik tepkisini sertleştirmesine yol açabilir.
