İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, Fas'a yönelik izlediği yumuşak diplomasi nedeniyle giderek yalnızlaşırken, Rabat yönetimi Kuzey Afrika'daki İspanyol şehirleri Ceuta ve Melilla üzerindeki egemenlik iddialarını Trump yönetimine yakınlığıyla da güç bularak artırıyor. Bu gelişme, iki ülke arasındaki zaten hassas olan ilişkilerde yeni bir gerilim dalgası yaratırken, Avrupa Birliği'nin güney sınırında stratejik bir krize işaret ediyor.
Fas'ın artan talepleri ve Sánchez'in açmazı
Fas Dışişleri Bakanı Nasser Bourita, son haftalarda yaptığı açıklamalarda Ceuta ve Melilla'nın Fas toprağı olduğunu yineleyerek, İspanya'nın bu şehirlerdeki varlığını 'sömürgeci bir kalıntı' olarak nitelendirdi. Rabat'ın bu çıkışları, 2021'deki göçmen krizi sonrası normalleşen ilişkilerin ardından geldi. Sánchez hükümeti ise Fas'ın Batı Sahra konusundaki özerklik planını destekleyerek Rabat'la ilişkileri onarmaya çalışmıştı. Ancak bu adım, İspanya iç siyasetinde ve AB düzeyinde sert eleştirilere yol açtı. Özellikle İspanya'nın sol koalisyon hükümeti, Fas'ın bu yeni hamleleri karşısında hem ulusal egemenliğini savunmak hem de enerji ve göç konularında kritik bir ortakla ilişkileri sürdürmek arasında sıkışmış durumda.
Bölgesel ve küresel boyut
Fas'ın artan güveni, uluslararası alanda güçlü müttefikler edinmesinden kaynaklanıyor. ABD'de Donald Trump'ın yeniden başkan seçilmesi, Rabat'ın elini güçlendirdi. Trump yönetimi, Fas'ın Batı Sahra üzerindeki egemenliğini tanıyan ilk ülke olmuştu. Şimdi ise Fas, bu desteği İspanyol şehirleri konusunda da kullanmaya çalışıyor. Bu durum, Akdeniz'deki güç dengelerini değiştirirken, İspanya-AB ilişkilerini de test ediyor. AB, Fas'ı önemli bir ortak olarak görüyor ancak üye devletlerin toprak bütünlüğü ilkesi de temel bir değer. İspanya'nın AB'den beklediği açık destek, şimdilik Brüksel'deki diplomatik kulislerde yankı bulmakta.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gerilim, Türkiye'nin Akdeniz politikası açısından yakından izlenmeli. Fas'ın İspanya'ya yönelik toprak iddiaları, bölgede istikrarsızlığı artırabilir ve Türkiye'nin Kuzey Afrika'daki ticari ve diplomatik çıkarlarını etkileyebilir. Türkiye, hem İspanya hem de Fas ile iyi ilişkilere sahip; bu nedenle gelişmeleri dengeleyici bir rol üstlenebilir. Ayrıca, Trump'ın yeniden seçilmesinin Fas'ı cesaretlendirmesi, Türkiye'nin ABD ile ilişkilerinde yeni sınamalar yaratabilir. Ankara'nın, bölgesel ittifaklar ve deniz yetki alanları konularında dikkatli bir politika izlemesi gerekiyor.
