ABD'de Donald Trump yönetimi, Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Dairesi'ni (ICE) eleştirenlere yönelik baskıları artırırken, New York'ta ikinci bir kişi federal ajanlar tarafından sosyal medya paylaşımları nedeniyle uyarıldı. Queens'te yaşayan 23 yaşındaki Elijah C. adlı genç, evine gelen federal polis memurlarının kendisine, ICE aleyhine yaptığı paylaşımlar nedeniyle 'dikkatli olması' yönünde sözlü uyarıda bulunduğunu açıkladı. Olay, geçen ay Bronx'ta bir kişinin benzer bir uyarı almasının ardından geldi. Sivil toplum örgütleri, bu durumun ifade özgürlüğüne yönelik ciddi bir tehdit oluşturduğunu ve Trump yönetiminin muhalif sesleri susturmaya çalıştığını belirtiyor.
Gelişmenin arka planı
Elijah C., Instagram ve Twitter'da ICE'nin göçmen politikalarını eleştiren paylaşımlar yaptığını, ancak şiddet içeren veya yasa dışı herhangi bir çağrıda bulunmadığını söyledi. 15 Mart'ta evine gelen iki sivil giyimli federal ajan, kendisine 'göçmenlik memurları hakkında bir şey yayınlamaması' gerektiğini söyledi. Ajanlar kimlik göstermeyi reddederken, Elijah C. olayı kayda aldığını ve kaydın American Civil Liberties Union (ACLU) tarafından incelendiğini belirtti. ACLU, bu tür uyarıların Anayasa'nın Birinci Ek Maddesi'ni ihlal ettiğini ve hükümetin muhalefeti sindirmeye çalıştığını savunuyor. Trump yönetimi ise ICE ajanlarının rutin kontroller yaptığını ve herhangi bir yasa dışı faaliyetin söz konusu olmadığını iddia ediyor.
Olay, Trump'ın göçmenlik karşıtı söylemlerinin ve ICE'ye yönelik eleştirilerin arttığı bir dönemde gerçekleşti. 2017'de göreve başlayan Başkan Trump, ICE'nin yetkilerini genişletmiş ve belgesiz göçmenlere yönelik operasyonları yoğunlaştırmıştı. Ancak son haftalarda, New York ve Kaliforniya gibi eyaletlerde federal ajanların sosyal medya paylaşımlarını izlediğine dair raporlar artıyor. Uzmanlar, bu durumun Trump'ın 'düşmanı cezalandırma' stratejisinin bir parçası olduğunu ve 2020 seçimleri öncesinde tabanını konsolide etmeyi amaçladığını belirtiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, ABD'de ifade özgürlüğü ve göçmenlik politikaları arasındaki gerilimi yeniden alevlendirdi. New York, San Francisco ve Los Angeles gibi şehirler, ICE ile işbirliğini reddeden 'sığınak şehir' politikalarını sürdürürken, Trump yönetimi bu şehirlere federal fonları kesmekle tehdit ediyor. Olay ayrıca, küresel çapta otoriter liderlerin sosyal medyayı denetleme eğilimine benzer bir adım olarak değerlendiriliyor. Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, ABD'de ifade özgürlüğünün korunması çağrısı yaparken, insan hakları örgütleri bu durumun dünya genelinde emsal teşkil edebileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki bu gelişme, Türkiye'de de benzer tartışmaları akla getiriyor. Türkiye, son yıllarda sosyal medyaya yönelik düzenlemeler ve ifade özgürlüğü kısıtlamaları nedeniyle uluslararası eleştirilere maruz kalıyor. Trump yönetiminin ICE eleştirmenlerine baskı yapması, ABD'nin kendi değerleriyle çelişen bir tutum sergilediğini gösteriyor. Türk hükümeti, bu durumu kendi politikalarını meşrulaştırmak için kullanabilir; ancak asıl önemli olan, her iki ülkede de ifade özgürlüğünün evrensel bir hak olarak korunması gerekliliğidir. Bu olay, küresel demokrasi ve insan hakları standartlarının sorgulanmasına yol açarken, Türkiye'nin ABD ile ilişkilerinde bir koz olarak kullanılması mümkün değildir; zira her iki ülke de uluslararası hukuka saygı duymakla yükümlüdür.
