ABD'de dolandırıcılık mağdurlarının yaklaşık dörtte üçü, yaşadıkları maddi kaybın ötesinde ciddi ruh sağlığı sorunlarıyla karşı karşıya kaldıklarını belirtiyor. Gallup tarafından yapılan yeni bir kamuoyu araştırması, ülkede 2025 yılında dolandırıcılık kaynaklı toplam finansal kaybın 68 milyar dolar olarak tahmin edildiğini ortaya koydu. Bu rakam, dolandırıcılığın yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda toplumsal ve psikolojik bir kriz boyutuna ulaştığını gösteriyor.
Dolandırıcılığın Psikolojik Boyutu
Gallup'un 2025 Dolandırıcılık ve Suistimal Raporu'na göre, dolandırıcılığa maruz kalan yetişkinlerin yüzde 72'si, olayın ardından kaygı, depresyon, güven kaybı veya uyku bozukluğu gibi ruh sağlığı sorunları yaşadığını ifade etti. Ankete katılan mağdurların üçte biri, dolandırıcılık sonrası günlük işlevlerini yerine getirmekte zorlandığını bildirdi. Özellikle 65 yaş üstü bireyler ve düşük gelirli haneler, hem maddi kayıp hem de psikolojik etkiler açısından en kırılgan gruplar olarak öne çıktı.
Raporda, dolandırıcılık mağdurlarının yalnızca yüzde 15'inin yaşadıkları olayı yetkililere bildirdiği belirtiliyor. Bu durum, suçun gerçek boyutunun tespit edilmesini zorlaştırırken, mağdurların çoğunun utanç, suçluluk veya damgalanma korkusuyla sessiz kalmayı tercih ettiğini gösteriyor. Uzmanlar, dolandırıcılığın uzun vadeli psikolojik etkilerinin, doğrudan finansal kayıptan daha yıkıcı olabileceğini vurguluyor.
Finansal Boyut ve Korunma Yolları
Gallup verilerine göre, 2025'te ABD'de dolandırıcılık kaynaklı maddi kayıplar 68 milyar doları buldu. Bu, önceki yıla göre yüzde 12'lik bir artış anlamına geliyor. En yaygın dolandırıcılık türleri arasında kimlik hırsızlığı, yatırım dolandırıcılığı, çevrimiçi alışveriş tuzakları ve sahte hayır kurumu bağış talepleri yer alıyor. Federal Ticaret Komisyonu'na (FTC) yapılan şikayetlerin sayısı 2025'te 5,2 milyona ulaşırken, ortalama kayıp miktarı 1.200 dolar olarak hesaplandı.
Yetkililer, vatandaşları bilinmeyen kişilere para göndermemeleri, kişisel bilgilerini paylaşmamaları ve şüpheli iletişimleri doğrulamadan yanıtlamamaları konusunda uyarıyor. FTC, dolandırıcılık mağdurlarının raporlama yapmasını teşvik ederken, ruh sağlığı desteği için de kaynaklar sunuyor. Biden yönetimi, 2026 bütçesinde dolandırıcılıkla mücadele için ayrılan fonu iki katına çıkarmayı planlıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki dolandırıcılık krizi, dijitalleşmenin hızla arttığı Türkiye için de önemli dersler barındırıyor. Türkiye'de de son yıllarda çevrimiçi dolandırıcılık ve kimlik avı vakalarında belirgin bir artış yaşanıyor. Benzer psikolojik etkilerin Türk mağdurlar arasında da yaygın olduğu tahmin ediliyor. Ancak Türkiye'de bu alanda kapsamlı bir kamuoyu araştırması bulunmuyor. ABD verileri, dolandırıcılıkla mücadelede farkındalık kampanyalarının, hızlı ihbar mekanizmalarının ve mağdurlara psikolojik destek hizmetlerinin önemini ortaya koyuyor. Türkiye'nin, özellikle yaşlı nüfusu ve dijital okuryazarlığı düşük kesimleri hedef alan önleyici politikalar geliştirmesi, ekonomik kayıpların yanı sıra toplumsal ruh sağlığını korumak açısından kritik olabilir.
