ABD Başkanı Donald Trump'ın Türkiye'ye gelişi, NATO zirvesi öncesinde uluslararası sahneye damgasını vurdu. Trump, Air Force One ile Ankara'ya indiğinde, yerel saatle öğle saatlerinde başkentin gündemi tamamen değişti. Zirvenin ana gündemi, İttifak'ın savunma harcamaları ve Rusya tehdidi olsa da, Trump'ın varlığı, sahnedeki diğer tüm aktörleri gölgede bıraktı. Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenen resmi karşılama töreni, protokol kurallarının ötesinde bir görkemle gerçekleşti. Trump, beraberindeki kalabalık heyet ve yoğun güvenlik önlemleriyle, adeta bir film yıldızı edasıyla karşılandı.
Gelişmenin arka planı
Trump'ın Türkiye ziyareti, iki ülke arasındaki ilişkilerin kritik bir dönemecinde gerçekleşiyor. Son aylarda, S-400 hava savunma sistemi krizi ve Suriye politikasındaki farklılıklar nedeniyle gerilen Ankara-Washington hattı, bu zirveyle yeni bir sınavdan geçiyor. Trump'ın açıklamaları, NATO müttefiklerini "yüklerini paylaşmamakla" suçlayan söylemleriyle başladı. Zirve öncesi yaptığı basın toplantısında, 'NATO, bütün üyelerin adil katkı yapması gereken bir organizasyon. Bazıları borcunu ödemiyor' ifadelerini kullandı. Bu sözler, özellikle Avrupalı liderler arasında rahatsızlık yarattı. Almanya Başbakanı Angela Merkel, Trump'ın bu çıkışına 'NATO, sadece maddi katkı değil, ortak değerler demektir' yanıtını verdi.
Zirvenin ilk gününde, Trump'ın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ikili bir görüşme gerçekleştirmesi de bekleniyor. Görüşmede, Suriye'nin kuzeyindeki gelişmeler, Doğu Akdeniz'deki hidrokarbon arama faaliyetleri ve F-35 programındaki gerginliklerin ele alınması planlanıyor. Uzmanlar, bu görüşmenin, iki lider arasındaki kişisel diyaloğun kurumsal ilişkileri nasıl etkileyeceğini test edeceğini belirtiyor.
Bölgesel veya küresel boyut
NATO zirvesinin Türkiye'de yapılması, sembolik olarak büyük önem taşıyor. İttifak'ın güneydoğu kanadında kritik bir üs konumundaki Türkiye, Suriye krizi ve göç hareketleriyle doğrudan etkileşim halinde. Trump'ın varlığı, sadece zirve gündemini değil, bölgesel dengeleri de etkileyebilir. Özellikle, Trump yönetiminin Suriye'den çekilme kararı ve terör örgütü PKK/YPG'ye yönelik politikası, Türkiye'nin güvenlik endişelerini artırmış durumda. Zirvede, NATO'nun terörizmle mücadele stratejisi ve güney kanadının savunması gibi konuların masaya yatırılması bekleniyor.
Trump'ın zirvedeki söylemleri, küresel çapta da yankı uyandırdı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in zirveye katılmaması, ancak G20'de Trump'la bir görüşme yapacağının sinyallerini vermesi, uluslararası kamuoyunda merak uyandırdı. Analistler, Trump'ın NATO'ya yönelik eleştirilerinin, transatlantik ittifakın geleceği hakkında soru işaretleri oluşturduğunu vurguluyor. 'Trump, müttefiklerine güven vermek yerine, onları sürekli test ediyor' yorumunu yapan uzmanlar, zirvenin ittifak içi dayanışmayı zayıflatabileceğini öne sürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump'ın Türkiye'yi ziyaret etmesi, Ankara için hem fırsat hem de risk barındırıyor. Bir yandan, iki ülke arasındaki doğrudan diyalog, S-400 krizi ve Suriye politikası gibi konularda somut adımlar atılmasına kapı aralayabilir. Ancak Trump'ın öngörülemez tavrı ve ‘ben merkezli’ diplomasi anlayışı, Türkiye'nin ittifak içindeki konumunu zorlaştırabilir. Erdoğan yönetimi, bu zirveyi Ankara'nın bölgesel ağırlığını göstermek ve Washington'la ilişkileri yeniden dengelemek için kullanmak istese de, Trump'ın gölgesinde kalmamak için dikkatli bir diplomasi yürütmek zorunda.
