ABD Başkanı Donald Trump, Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun'u İsrail ile sağlanan çerçeve anlaşmasından dolayı tebrik ederek, iki ülke arasındaki ilişkilerin normalleşmesi yolunda atılan bu adımı memnuniyetle karşıladı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, Trump'ın Aoun'a gönderdiği mektupta, anlaşmanın bölgesel barış ve istikrara katkı sağlayacağına inandığını ifade ettiği belirtildi. Anlaşmanın detayları henüz kamuoyuyla tam olarak paylaşılmazken, Lübnan ve İsrail arasında sınır anlaşmazlıklarının çözümü, güvenlik iş birliği ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi gibi maddeler içerdiği öne sürülüyor.
Gelişmenin Arka Planı
Lübnan ve İsrail arasında yıllardır süren gerginlik, özellikle deniz sınırları ve doğal kaynaklar konusunda yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle tırmanmıştı. İki ülke arasında 2020'de ABD arabuluculuğunda başlayan dolaylı görüşmeler, 2022'de deniz sınırı anlaşmasına varılmasıyla önemli bir aşama kaydetmişti. Son çerçeve anlaşması ise bu sürecin devamı niteliğinde. Uzmanlar, anlaşmanın Lübnan'ın ekonomik krizine çözüm bulunmasına da yardımcı olabileceğini, zira İsrail ile ticaretin canlanmasının Lübnan'ın bölgesel izolasyonunu kırmasına katkı sağlayabileceğini belirtiyor. Ancak Lübnan'da Hizbullah'ın etkisi göz önünde bulundurulduğunda, anlaşmanın ülkede siyasi tartışmalara yol açması bekleniyor.
Bölgesel Küresel Boyut
Bu anlaşma, İbrahim Anlaşmaları'nın ardından bölgede normalleşme sürecinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkelerinin de desteklediği bu süreç, İsrail ile Arap dünyası arasında yeni bir dönemin habercisi. Ancak Filistin meselesi nedeniyle bölgede hassasiyetler devam ediyor. Lübnan'daki anlaşma, İsrail'in güney komşusu Mısır ve Ürdün'le olan barış anlaşmalarının ardından, doğu Akdeniz'de yeni bir ittifak modeli yaratabilir. Enerji kaynaklarının paylaşımı ve güvenlik iş birliği, bu ittifakın temel taşlarını oluşturacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Lübnan ile tarihsel bağları olan bir ülke ve bölgedeki gelişmeleri yakından takip ediyor. İsrail-Lübnan normalleşmesi, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji politikalarını ve Kıbrıs meselesini etkileyebilir. Türkiye, bu süreçte denge politikası izlemeye çalışırken, İsrail ile ilişkilerin normalleşmesi Ankara'nın bölgedeki nüfuzunu sınırlayabilir. Ayrıca, Lübnan'daki siyasi istikrar Türkiye için önemli; çünkü bu ülkedeki krizlerin Türkiye'ye sıçrama riski bulunuyor. Türkiye, bu anlaşmanın Filistin davasına zarar vermemesi gerektiğini savunarak, yapıcı bir rol üstlenmeye çalışsa da bölgesel dinamikler Ankara'nın manevra alanını daraltabilir.
