ABD Başkanı Donald Trump ile İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Ukrayna savaşı ve Orta Doğu'daki gelişmeleri telefon görüşmesinde ele aldı. Görüşmede ayrıca Falkland Adaları'nın kuzeyinde yer alan büyük derin su açık deniz petrol geliştirme projesi Sea Lion da tartışıldı. Beyaz Saray ve Downing Street'ten yapılan açıklamalara göre, iki lider Ukrayna'daki savaşın seyri, Orta Doğu'da artan gerilim ve enerji güvenliği konularında görüş alışverişinde bulundu.
Görüşmenin Arka Planı
Donald Trump'ın ocak ayında göreve başlamasının ardından ABD-İngiltere ilişkilerinde yeni bir dönem başladı. Trump yönetimi, Ukrayna'ya askeri yardım konusunda Avrupa müttefiklerine daha fazla sorumluluk yüklemeyi hedefliyor. İngiltere Başbakanı Keir Starmer ise Avrupa'nın güvenliği için transatlantik bağların önemini vurguluyor. İki liderin telefon görüşmesi, Trump'ın göreve gelmesinden bu yana yapılan ikinci resmi temas olarak kayıtlara geçti.
Orta Doğu'da ise Gazze'deki ateşkes müzakereleri, İran'ın nükleer programı ve Suriye'deki istikrarsızlık gibi konular öne çıkıyor. İngiltere, bölgede ABD ile koordineli hareket etme konusunda istekli. Görüşmede ayrıca Kızıldeniz'deki Husi saldırılarına karşı ortak savunma işbirliği ele alındı.
Sea Lion projesi ise Falkland Adaları'nın 220 kilometre kuzeyinde, yaklaşık 1 milyar varil petrol rezervi tahmin edilen bir saha. Proje, İngiliz enerji şirketi Harbour Energy tarafından yürütülüyor. Ancak Arjantin, Falkland Adaları üzerinde hak iddia ediyor ve projeyi egemenlik ihlali olarak değerlendiriyor. Görüşmede enerji güvenliği ve egemenlik konularının gündeme geldiği belirtiliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Ukrayna savaşı, Avrupa'nın güvenlik mimarisini yeniden şekillendirirken ABD ve İngiltere'nin pozisyonları kritik önem taşıyor. Trump, savaşı sona erdirmek için Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile doğrudan görüşme sinyalleri vermişti. İngiltere ise Ukrayna'ya askeri destek konusunda Avrupa'nın öncü ülkelerinden biri. Starmer hükümeti, Ukrayna'ya yıllık 3 milyar sterlinlik askeri yardım taahhüdünü sürdürüyor.
Orta Doğu'da ise ABD ve İngiltere, İran'ın nükleer programına karşı ortak bir cephe oluşturma çabasında. İngiltere, 2015 nükleer anlaşmasının korunmasından yana ancak Trump yönetimi daha sert bir tutum izliyor. Görüşmede İran'a yönelik yaptırımların sıkılaştırılması ve bölgesel istikrarın sağlanması konularında fikir birliği arandığı ifade ediliyor.
Sea Lion projesi ise enerji jeopolitiği açısından dikkat çekici. Falkland Adaları, 1982'de İngiltere ile Arjantin arasında savaşa sahne olmuştu. Bugün adalar İngiltere'nin denizaşırı toprağı statüsünde. Petrol keşfi, bölgedeki egemenlik tartışmalarını yeniden alevlendirebilir. İngiltere, enerji arz güvenliği için Kuzey Denizi'ndeki üretimi artırmayı hedefliyor. ABD'nin projeye desteği, İngiltere'nin enerji bağımsızlığı açısından önemli.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna savaşında denge politikası izleyerek hem Kiev hem Moskova ile diyalog kanallarını açık tutuyor. Trump-Starmer görüşmesi, Türkiye'nin arabuluculuk rolünü ve tahıl koridoru gibi girişimlerini gölgeleyebilir. Orta Doğu'da ise Türkiye, Gazze'de ateşkes ve insani yardım konusunda aktif diplomasi yürütüyor. ABD-İngiltere hattının İran'a yönelik sertleşmesi, Türkiye'nin İran ile ticari ve enerji ilişkilerini zora sokabilir. Sea Lion projesi ise doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmiyor; ancak enerji fiyatları ve arz güvenliği üzerinden dolaylı etkisi olabilir. Türkiye, Doğu Akdeniz'deki enerji arama faaliyetleri nedeniyle benzer egemenlik tartışmalarını yakından takip ediyor.
