ABD Başkanı Donald Trump, müttefiklerine para dağıtmak için kullanıldığı gerekçesiyle eleştirilen 'silahlanma karşıtı fon' (anti-weaponization fund) planından vazgeçti. Geçici Adalet Bakanı Todd Blanche, Salı günü yaptığı açıklamada, bu fonla ilgili adımların atılmayacağını söyledi. Karar, Senato'da görüşülen 72 milyar dolarlık kapsamlı yasa paketinin kabulünü kolaylaştırdı. Trump'ın bu hamlesi, kendi partisinin Senato kanadının baskısına boyun eğdiği yorumlarına neden oldu.
Fon neden tartışmalıydı?
Başkan Trump, seçim kampanyasında ve göreve başladıktan sonra sık sık 'derin devlet' ve 'silahlandırılmış bürokrasi' ifadelerini kullanarak federal kurumları hedef almıştı. Bunun bir parçası olarak, Adalet Bakanlığı ve diğer kurumları denetlemek ve 'partizan veya adaletsiz soruşturmaları' durdurmak için bir 'ant-silahlanma fonu' oluşturulmasını önermişti. Ancak eleştirmenler, bu fonun Trump'ın siyasi rakiplerine karşı kullanılacağını ve başkana kendisine sadık kişilere milyonlarca dolar dağıtma yetkisi vereceğini savunuyordu. Fonun, özellikle Trump'a yakın isimlerin hukuki masraflarını karşılamak için bir 'kumbara' olarak kullanılabileceği endişesi vardı. Senato Cumhuriyetçileri de bu nedenle fonu reddederek, partinin itibarına zarar vereceğini belirtmişti.
72 milyar dolarlık paket ve siyasi hesaplar
Fonun kaldırılması, Trump yönetiminin öncelikli yasa paketlerinden birinin önünü açtı. Paket, çeşitli altyapı, enerji ve savunma harcamalarını içeriyor. Senato Çoğunluk Lideri John Thune, anlaşmayı memnuniyetle karşıladığını belirterek 'Beyaz Saray’ın dinlediğini görmek güzel. Bu paket Amerikalılar için kritik önem taşıyor' dedi. Trump'ın geri adım atması, hem kendi partisindeki muhalefeti yatıştırdı hem de Demokratların elindeki bir kozu ortadan kaldırdı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada ise 'Başkan, federal hukukun tarafsızlığını korumaya kararlıdır. Ancak bu fonun önerildiği gibi olmadığını kabul ediyoruz' denildi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, ABD iç siyasetindeki bir denge unsuru olarak görülmelidir. Trump'ın fonu kaldırması, ABD'nin iç siyasi istikrarına dair sinyaller verse de Türkiye'yi doğrudan etkileyecek bir konu değildir. Ancak, ABD'de yürütme ve yasama arasındaki denetim mekanizmalarının işlediğini göstermesi bakımından, küresel demokratik standartlar açısından dolaylı bir öneme sahiptir. Türkiye, özellikle adalet ve hukuk devleti ilkeleri bağlamında benzer tartışmaları kendi iç siyasetinde yaşamaktadır. ABD'de siyasi fonların denetlenmesine yönelik bu tür önlemler, uluslararası alanda benzer uygulamalar için bir referans teşkil edebilir. Ancak, haberin Türk dış politikasına veya ekonomisine doğrudan bir yansıması bulunmamaktadır.
