ABD Başkanı Donald Trump, enerji fiyatlarını hafifletmek ve Rusya ile ilişkilerde yeni bir sayfa açmak amacıyla Rusya'ya uygulanan ek yaptırımlardan feragat etti. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamaya göre karar, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile Washington arasındaki gerilimin arttığı bir dönemde alındı. Trump yönetimi, yaptırımların kaldırılmasının küresel enerji piyasalarında istikrar sağlayacağını ve ABD'li tüketicilerin akaryakıt maliyetlerini düşüreceğini savunuyor.
Yaptırımların gevşetilmesinin arka planı
Trump, göreve geldiğinden bu yana Rusya'ya yönelik yaptırım politikasında önemli değişiklikler yaptı. İlk olarak 2025'in başlarında bazı finansal yaptırımları askıya almış, ardından enerji sektörüne yönelik kısıtlamaları kademeli olarak kaldırmıştı. Son karar, özellikle Rus enerji şirketlerine uygulanan ve önceki yönetimler tarafından konulan yaptırımları kapsıyor. Beyaz Saray yetkilileri, bu adımın Rusya'nın Ukrayna'daki savaşına rağmen atıldığını kabul ediyor, ancak Rusya'nın enerji ihracatını artırarak küresel arzı dengelemenin öncelikli hedef olduğunu belirtiyor.
Kararın zamanlaması dikkat çekici: Trump, geçtiğimiz hafta Zelenskiy ile yaptığı telefonda Ukrayna'ya yönelik askeri yardımın gözden geçirileceğini söylemiş ve Zelenskiy'i yolsuzlukla mücadelede yeterli adım atmamakla eleştirmişti. Bu gelişmeler, iki lider arasındaki ilişkinin Soğuk Savaş sonrası en düşük seviyeye indiği yorumlarına yol açtı. Zelenskiy ise yaptığı açıklamada, "Rusya'ya yönelik yaptırımların kaldırılması, saldırganlığın ödüllendirilmesi anlamına gelir" diyerek tepki gösterdi.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Uzmanlar, Trump'ın kararının Avrupa başkentlerinde endişeyle karşılandığını belirtiyor. ABD'nin Rusya'ya yönelik yaptırım rejimini gevşetmesi, Avrupa Birliği'nin kendi yaptırımlarını sürdürme konusundaki kararlılığını zorlaştırabilir. Almanya ve Fransa'dan henüz resmi bir açıklama gelmezken, AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, "Transatlantik ittifak içinde eşgüdüm olmadan atılan adımlar, ortak güvenliğimize zarar verir" ifadelerini kullandı.
Enerji piyasaları açısından ise karar, petrol fiyatlarında kısa vadeli bir düşüşe neden oldu. Brent petrol, haberin ardından varil başına 2 dolar geriledi. Rusya'nın enerji ihracatını artırması, özellikle Avrupa'da doğalgaz fiyatlarını da aşağı çekebilir. Ancak analistler, yaptırımların kısmen kaldırılmasının Rusya'nın savaş makinesini finanse etme kapasitesini artırabileceği uyarısında bulunuyor.
NATO içinde de görüş ayrılıkları belirginleşiyor. Doğu Avrupa ülkeleri, ABD'nin tutum değişikliğinden rahatsız. Polonya Dışişleri Bakanlığı'ndan bir yetkili, "Rusya'ya yönelik baskının azaltılması, Ukrayna'daki savaşı sona erdirmek için yanlış bir sinyal" dedi. Öte yandan Trump yönetimi, Suudi Arabistan ve BAE gibi Körfez ülkeleriyle enerji fiyatlarını dengeleme konusunda görüşmelerini sürdürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Rusya ile hem enerji hem de ticaret alanında yakın ilişkilere sahip. Yaptırımların kaldırılması, Türkiye'nin Rus doğalgazı ve petrolüne erişimini kolaylaştırabilir, enerji ithalat maliyetlerini düşürebilir. Ancak aynı zamanda, ABD'nin Rusya'ya yönelik tutumundaki yumuşama, Türkiye'nin Batı ittifakı içindeki konumunu ve denge politikasını etkileyebilir. Ankara, Ukrayna ile Rusya arasında arabuluculuk rolü üstlenirken, yaptırımların kaldırılması sonrası Moskova'nın daha fazla hareket alanı kazanması, Türkiye'nin bölgesel güvenlik hesaplarını yeniden gözden geçirmesini gerektirebilir. Ayrıca, Avrupa'nın yaptırımları sürdürmesi halinde, Türkiye'nin Rusya ile ticaretinde yeni fırsatlar doğabilir.
