ABD Başkanı Donald Trump'ın kamuoyu onayı, İran ile artan askeri gerilim ve yüksek enflasyonun etkisiyle tarihinin en düşük seviyesine geriledi. The Economist dergisinin YouGov verilerine dayanan anket takibine göre, Trump'ın net onay puanı eksi 14'e düşerek 2009'dan bu yana yapılan ölçümlerdeki en kötü sonucu aldı. Sadece yüzde 42 onay alan Trump'ı, yüzde 56 oranında onaylamayan seçmen bulunuyor. Bu düşüşte, özellikle İran'ın nükleer programı ve Körfez'deki son askeri hareketlilik ile iç piyasadaki fiyat artışlarının belirleyici olduğu belirtiliyor. Beyaz Saray'ın önümüzdeki haftalarda ekonomik paket ve dış politika hamleleriyle bu tabloyu tersine çevirmeyi hedeflediği ifade ediliyor.
İran gerilimi ve ekonomik sıkıntılar onayı düşürdü
The Economist'in 2009'dan bu yana kesintisiz olarak yayınladığı anket takibi, başkanlık performansının nabzını tutan en önemli ölçütlerden biri olarak kabul ediliyor. YouGov'un haftalık olarak gerçekleştirdiği ve binlerce katılımcıyla yapılan anketlerin ortalamasını alan sistem, yaklaşık 15 yıllık süreçte Obama, Trump ve Biden yönetimlerini karşılaştırmalı olarak izleme imkanı sağlıyor.
Mevcut tabloda, Trump'ın onayındaki düşüşün iki ana kaynağı olduğu görülüyor. Bunlardan ilki, Ocak ayında İran'ın nükleer tesislerine yönelik artan baskı ve Basra Körfezi'nde yaşanan askeri gerginlik. İran'ın su yollarında taciz eylemleri ve Husilere verdiği destek nedeniyle ABD'nin bölgedeki varlığını artırması, savaş rüzgarlarını hızlandırarak kamuoyunda endişeye yol açtı. İkinci ve belki de daha belirleyici faktör, iç piyasada devam eden yüksek fiyatlar oldu. Gıda, enerji ve temel tüketim mallarındaki fiyat artışları, özellikle orta ve alt gelir gruplarında hükümet politikalarına karşı memnuniyetsizliği körükledi.
Uzmanlar, Trump'ın başkanlık karnesinin özellikle ekonomi başlığında zayıfladığına işaret ediyor. Yaklaşık iki yıldır tüketici güven endekslerinde dalgalanma yaşanırken, enflasyonun hedeflenen seviyenin üzerinde seyretmesi, seçmenlerin satın alma gücünü olumsuz etkiliyor. Bu durum, anketlerde Cumhuriyetçi seçmenin bir kısmının bile sadakatini sorgulamasına yol açıyor.
Siyasi sonuçlar Kongre'ye de yansıyor
Başkanlık onayındaki düşüşün sadece Beyaz Saray için değil, Kongre'deki parti dengeleri açısından da sonuçları olması bekleniyor. Ara seçimlere yaklaşırken, Trump'ın popülaritesindeki erozyon, Cumhuriyetçi vekillerin seçim kampanyalarında mesafeli durmasına neden oluyor. Demokrat Parti ise özellikle orta batı eyaletlerinde, ekonomik şikayetleri kullanarak sandıkta avantaj elde etmeye çalışıyor.
Küresel ölçekte, ABD başkanının zayıf konumda olması, uluslararası müzakerelerde Çin, Rusya ve Avrupa Birliği gibi aktörler için fırsat penceresi oluşturabilir. Özellikle ticaret tarifeleri, İran ve Kuzey Kore ile ilişkilerde Trump'ın manevra alanı daralıyor. Yeni gümrük vergileri veya askeri operasyon kararları, iç siyasette daha fazla yıpranma riskini barındırıyor.
The Economist'in verilerine göre, bir başkanın bu kadar düşük bir onayla yeniden seçim kazanması tarihsel olarak oldukça zor. Trump'ın başa baş giden anketlerde geri kalması, 2024 seçimleri için erken bir uyarı işareti olarak yorumlanıyor. Ancak, seçimlerin bir yıldan fazla süre olması ve mevcut tablonun değişme ihtimali, Beyaz Saray'ın bir nebze olsun umudunu korumasına yol açıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump'ın onay kaybı, Türkiye-ABD ilişkilerini doğrudan etkileyebilecek bir gelişme. Zira, zayıf bir ABD lideri, özellikle Suriye, Doğu Akdeniz ve savunma sanayii konularında Türkiye'ye karşı daha öngörülemez veya tavizkar bir tutum sergileyebilir. İran gerilimi nedeniyle bölgede savaş riskinin artması, Türkiye'nin güney sınırında güvenlik tehditlerini tetikleyebilir. Ayrıca, ABD'deki iç siyasi kriz, NATO dayanışmasını zayıflatarak Türkiye'nin ittifak içindeki elini güçlendirebilir. Bu nedenle, Ankara'nın Washington'daki gelişmeleri yakından izlemesi ve olası senaryolara hazırlıklı olması stratejik önem taşıyor.
