Eski ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasında geçtiği iddia edilen bir telefon görüşmesi, iki lider arasındaki ilişkilerdeki gerilimi bir kez daha gün yüzüne çıkardı. Axios haber sitesine konuşan kaynaklara göre Trump, Netanyahu'ya yönelik ağır ifadeler kullanarak İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarını eleştirdi. Görüşmede Trump'ın Netanyahu'ya "çılgın" dediği ve "Artık herkes senden nefret ediyor. Herkes bu yüzden İsrail'den nefret ediyor" sözleriyle tepki gösterdiği aktarıldı.
Gelişmenin Arka Planı
İddiaya göre Trump, Netanyahu'yu Lübnan'daki askeri operasyonlar konusunda uyararak bu saldırıların İsrail'in uluslararası itibarına ciddi zarar verdiğini söyledi. Görüşmenin, İsrail'in Hizbullah hedeflerine yönelik hava saldırılarını yoğunlaştırdığı bir dönemde gerçekleştiği belirtiliyor. Trump'ın sert çıkışı, iki lider arasında daha önce de yaşanan görüş ayrılıklarının bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Geçmişte Trump'ın İsrail politikalarına, özellikle Kudüs'ün başkent olarak tanınması ve İbrahim Anlaşmaları'na verdiği destekle bilinen eski başkanın, bu kez Netanyahu'nun stratejisini eleştirmesi dikkat çekti. Görüşmenin detayları, Netanyahu'nun ABD'deki siyasi çevrelerde giderek yalnızlaştığı yorumlarına neden oldu.
Kaynaklar, Trump'ın görüşme sırasında Netanyahu'yu adeta ezdiğini ve "Artık seninle başa çıkmak istemiyorum" dediğini de iddia ediyor. Ancak hem Trump hem de Netanyahu cephesinden konuyla ilgili resmi bir açıklama yapılmadı. İsrail basını ise bu iddiaları temkinli karşılayarak, iki liderin arasının hiçbir zaman tam anlamıyla iyi olmadığını hatırlattı. Netanyahu, Kasım 2020'de Joe Biden'ın seçilmesinin ardından Trump'ın arayışlarına rağmen Biden'ı tebrik etmiş, bu durum Trump'ın tepkisini çekmişti. Aradan geçen sürede ikili arasında soğuk rüzgarlar esmeye devam etti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, İsrail'in Lübnan'daki operasyonlarının yanı sıra Gazze Şeridi'nde devam eden çatışmaların gölgesinde yaşanıyor. ABD'nin İsrail'e verdiği sürekli desteğe rağmen Trump gibi etkili bir ismin bu çıkışı, Washington'daki İsrail politikasına dair farklı seslerin yükseldiğini gösteriyor. Özellikle Biden yönetiminin Netanyahu'nun aşırı sağcı koalisyonuyla arasının açık olduğu bir dönemde Trump'ın bu açıklamaları, İsrail'in uluslararası alanda giderek daha fazla eleştirilmesine yol açıyor. Bölgede İran destekli Hizbullah ile İsrail arasında tırmanan gerilim, Arap ülkelerinde de endişeyle izleniyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler, İbrahim Anlaşmaları'na rağmen Filistin meselesindeki hassasiyetlerini koruyor. Trump'ın sözleri, bu ülkelerde de İsrail karşıtı duyguları körükleyebilir.
Öte yandan, Trump'ın 2024 başkanlık seçimleri için yeniden aday olması beklenirken, bu tür çıkışlarının hem iç siyasette hem de dış politikada bir mesaj niteliği taşıdığı yorumları yapılıyor. Trump, seçim kampanyasında Biden'ın İsrail politikasını zaten sert bir dille eleştiriyordu. Ancak Netanyahu'ya yönelik bu özel görüşmedeki söylemleri, eski başkanın aslında her iki tarafla da arasına mesafe koyma stratejisi izlediğini düşündürüyor. Bu durum, Orta Doğu'da dengeleri yeniden şekillendirebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin İsrail ile son dönemde normalleşme çabalarına rağmen devam eden Filistin ve Lübnan politikaları açısından önem taşıyor. Ankara, İsrail'in Gazze ve Lübnan'daki saldırılarını defalarca kınamış, uluslararası kamuoyunu harekete geçmeye çağırmıştı. Trump'ın bu sözleri, ABD'nin İsrail'e koşulsuz desteğinin sorgulanmaya başladığını gösteriyor. Türkiye, bu tür kırılmaları kendi diplomatik girişimleri için fırsat olarak kullanabilir. Ancak Trump'ın etkisi sınırlı olsa da, bu tür çıkışlar İsrail üzerinde baskı oluşturabilir. Bölgesel istikrar arayışındaki Türkiye, hem Filistin davasına destek hem de kendi güvenlik çıkarları doğrultusunda gelişmeleri yakından takip ediyor.
