ABD Başkanı Donald Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile olan ortaklığını 'inanılmaz' olarak nitelendirirken, ikilinin Lübnan konusunda 'küçük bir anlaşmazlık' yaşadığını açıkladı. Orta Doğu’daki gelişmeleri yakından takip eden kaynaklara göre, Trump ve Netanyahu arasındaki görüş ayrılığı, Lübnan’daki Hizbullah varlığına yönelik stratejik yaklaşım ve bölgedeki İran etkisinin sınırlandırılması konularında ortaya çıktı. Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, iki liderin genel olarak uyumlu bir çalışma ilişkisine sahip olduğu ancak Lübnan özelinde farklı perspektiflere sahip oldukları belirtildi. Bu durum, Orta Doğu’daki diplomatik dengeleri yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor.
Anlaşmazlığın kökenleri: Hizbullah ve İran denklemi
Trump ve Netanyahu arasındaki Lübnan odaklı tartışmanın temelinde, Hizbullah’ın Lübnan siyaseti ve askeri kapasitesi üzerindeki etkisi yatıyor. İsrail, Hizbullah’ı varoluşsal bir tehdit olarak görürken, sınır bölgelerinde artan gerilimler nedeniyle kapsamlı bir askeri müdahale olasılığını masada tutuyor. Netanyahu yönetimi, ABD’nin Hizbullah’ı terör örgütü ilan etmesine rağmen, Washington’un Lübnan’daki İran nüfuzunu azaltmaya yönelik somut adımlar atmakta tereddüt ettiğini düşünüyor. Özellikle 2023 sonrasında İsrail’in kuzey sınırında yaşanan çatışmalar, Lübnan’daki istikrarsızlığın bölgesel güvenlik üzerindeki etkisini artırırken, Trump’ın daha temkinli bir yaklaşım benimsediği görülüyor. ABD yönetimi, Lübnan’ın zaten kırılgan olan ekonomik yapısına zarar vermeden, diplomatik yollarla Hizbullah’ı etkisiz hale getirme stratejisini tercih ediyor. İki lider arasındaki bu taktiksel farklılık, Orta Doğu politikalarının koordinasyonunda zaman zaman pürüzlere yol açsa da, ortak düşman olarak görülen İran’a karşı iş birliğinin sürdürülebileceği sinyalleri veriliyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Filistin meselesi ve dengeler
Trump-Netanyahu ittifakı, geçmişte Kudüs’ün İsrail’in başkenti olarak tanınması ve İbrahim Anlaşmaları gibi radikal adımlarla şekillenmişti. Ancak Lübnan konusundaki anlaşmazlık, ABD-İsrail ilişkilerinde yeni bir kırılma noktası olarak değerlendirilmiyor. Uzmanlara göre bu durum, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın olgunlaştığını ve farklı görüşlerin açıkça ifade edilebildiğini gösteriyor. Öte yandan, Filistin meselesi ve İran’ın nükleer programı gibi asli konularda liderler arasında ciddi bir görüş ayrılığı bulunmuyor. Bölgesel düzeyde, Lübnan krizi Arap devletlerinin de dikkatini çekiyor; Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, Hizbullah’ın Lübnan’daki rolünün sınırlandırılması için ABD’ye baskı yapıyor. Trump yönetiminin, İran’ın bölgesel yayılmacılığına karşı koyma hedefiyle uyumlu olarak, Lübnan’da reformları teşvik etmeyi ve Hizbullah’ın siyasi gücünü azaltmayı amaçladığı ancak bu hedefe ulaşmak için İsrail’in istediği askeri müdahaleden kaçındığı ifade ediliyor. Bu nüanslı politika, ABD’nin Orta Doğu’daki güvenilirliğini koruma çabası olarak yorumlanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Lübnan’daki istikrarsızlığın Doğu Akdeniz’deki enerji güvenliğine ve bölgesel dengelere doğrudan yansımaları nedeniyle bu gelişmeyi yakından izliyor. ABD’nin İsrail ile Lübnan konusundaki anlaşmazlığı, Ankara’nın bölgede arabuluculuk rolü üstlenme çabalarını olumlu etkileyebilir. Türkiye, Lübnan’daki siyasi sürece dahil olarak kendi çıkarlarını koruma ve Hizbullah’ın etkisine karşı dengeleyici bir güç olma fırsatı bulabilir. Ancak Trump yönetiminin İsrail’e verdiği destek, Türkiye’nin Filistin meselesindeki duruşuyla çeliştiği için, Ankara’nın ABD ile ilişkilerinde temkinli bir tutum sergilemesi bekleniyor. Sonuç olarak, bu küçük anlaşmazlık Türkiye’nin bölgedeki manevra alanını genişletebilir ve Doğu Akdeniz’deki liderlik iddiasını güçlendirebilir.
