ABD Başkanı Donald Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile yaptığı bir telefon görüşmesinde kendisine “deli” dediğini doğruladı. Trump, bu ifadeyi Netanyahu’nun Lübnan’daki askeri operasyonları ve İran’la ateşkes sağlama çabaları sırasında kullandığını belirtti. Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, görüşmenin Ortadoğu’daki son gelişmeler ve barış sürecine ilişkin olduğu vurgulandı. Trump, Netanyahu ile ilişkisinin güçlü olduğunu ancak bu tür samimi ifadelerin zaman zaman gerektiğini söyledi.
Gelişmenin Arka Planı
Telefon görüşmesi, İsrail’in Lübnan’daki Hizbullah hedeflerine yönelik hava saldırılarını yoğunlaştırdığı bir dönemde gerçekleşti. Netanyahu, İran’ın bölgedeki vekil güçlerine karşı sert tedbirler alırken, uluslararası toplum ateşkes çağrılarını artırmıştı. Trump, Netanyahu’nun bu konudaki tutumunu “abartılı” ve “riskli” olarak nitelendirdi. Beyaz Saray kaynaklarına göre Trump, “Bu kadar agresif olma, aklını başına al” şeklinde uyarılarda bulundu. Netanyahu ise İsrail’in güvenliği için gerekli olduğunu savundu.
Trump’ın “deli” ifadesi, iki lider arasındaki yakın ilişkiye rağmen son dönemde yaşanan görüş ayrılıklarını yansıtıyor. Özellikle İran nükleer anlaşması ve Filistin meselesinde farklı yaklaşımlar sergileyen liderler, bu kez Lübnan operasyonları nedeniyle karşı karşıya geldi. Analistler, Trump’ın bu çıkışının, Netanyahu’yu uluslararası kamuoyunda daha ılımlı bir çizgiye çekmeyi amaçladığını belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Trump’ın sözleri, Ortadoğu’da tansiyonun yüksek olduğu bir dönemde geldi. İsrail’in Lübnan’daki operasyonları, Hizbullah’ın roket saldırılarına misilleme olarak başlatılmıştı. Ateşkes müzakereleri ise ABD ve Avrupa Birliği’nin arabuluculuğunda sürüyor. Trump’ın Netanyahu’yu eleştirmesi, ABD’nin bölgedeki müttefikleri arasında farklı yorumlara yol açtı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, İsrail’in kendini savunma hakkını desteklerken, İran ve Suriye yönetimi bu açıklamayı kendi lehlerine kullanmaya çalıştı.
Küresel ölçekte, ABD Başkanı’nın bir müttefike bu şekilde hitap etmesi, diplomasi kuralları açısından alışılmadık bulundu. Ancak Trump’ın bu tür çıkışları daha önce de görülmüştü. Uzmanlar, bu durumun ABD-İsrail ilişkilerinde kısa vadeli bir soğumaya yol açabileceğini, ancak iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın bundan etkilenmeyeceğini ifade ediyor. Rusya ve Çin ise gelişmeyi, ABD’nin Ortadoğu’daki liderlik rolünün sorgulanması olarak yorumluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail’in Lübnan operasyonlarını başından beri eleştirmekte ve bölgesel istikrarsızlığa yol açtığını vurgulamaktadır. Trump’ın Netanyahu’ya yönelik bu sert çıkışı, Türk dış politikası için İsrail karşısında ABD’nin daha dengeli bir duruş sergilemesi yönünde bir fırsat olarak değerlendirilebilir. Ancak ABD yönetiminin tutumu kısa vadede değişmezse, Türkiye’nin Doğu Akdeniz ve Suriye’deki çıkarlarıyla İsrail’in politikaları arasındaki çatışma alanları genişleyebilir. Ankara, bu tür krizleri kendi bölgesel hedefleri lehine kullanmayı deneyebilir.
