ABD Başkanı Donald Trump, Ankara'da düzenlenen iki günlük NATO zirvesinde sert bir tavır sergiliyor. Ukrayna-Rusya savaşının seyri, savunma harcamalarındaki anlaşmazlıklar ve ABD-İsrail-İran arasındaki gerilimin ateşkes ihlaliyle yeniden tırmanması, zirvenin ana gündem maddeleri arasında. Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskyy ise müttefiklerden daha fazla destek beklerken, Trump'ın özellikle Avrupalı müttefiklere yönelik eleştirileri ittifak içinde yeni kırılmalara yol açabilir.
Zirvenin Arka Planı ve Temel Anlaşmazlıklar
NATO liderleri, Ankara'da bir araya gelirken, Trump'ın müttefiklere yönelik “yeterince harcama yapmıyorsunuz” söylemi yine gündemin üst sıralarında. ABD Başkanı, NATO ülkelerinin GSYH’lerinin yüzde 2'sini savunmaya ayırması hedefinin altını çizerken, özellikle Almanya ve diğer büyük Avrupa ekonomilerini hedef alıyor. Öte yandan, Ukrayna'ya yapılan yardımların yetersizliği ve savaşın uzaması, Zelenskyy'nin endişelerini artırıyor. Trump'ın Ukrayna konusundaki tutumu ise belirsizliğini koruyor; eski başkanın Kiev'e verdiği desteğin sınırlı olabileceği yorumları yapılıyor.
İran-ABD-İsrail ekseninde ise son haftalarda sağlanan ateşkesin kırılgan olduğu ve tarafların anlaşmayı ihlal ettiği yönünde raporlar var. Trump, İran'a karşı daha sert bir pozisyon benimserken, bazı Avrupalı liderler diyaloğun sürdürülmesi gerektiğini savunuyor. Bu görüş ayrılıkları, zirvenin en kritik çatışma başlıklarından birini oluşturuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Ukrayna ve Ötesi
Ukrayna savaşı, NATO'nun doğu kanadının güvenliğini yeniden şekillendirirken, Trump'ın müttefiklere yönelik “angajman” yaklaşımı ittifakın geleceği hakkında soru işaretleri doğuruyor. Özellikle Polonya ve Baltık ülkeleri, ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığının azalmasından endişe ediyor. Öte yandan, İran ile gerilim, Körfez ülkeleri ve Türkiye gibi bölgesel aktörleri de yakından ilgilendiriyor. Trump'ın Tahran'a yönelik “maksimum baskı” politikasını yeniden canlandırması, petrol fiyatlarını ve küresel ticaret yollarını etkileyebilir.
Zirvede ayrıca, NATO'nun yeni stratejik konsepti ve Çin'in yükselişi karşısında ortak tutum belirlenmesi de bekleniyor. Ancak Trump'ın transatlantik bağları sorgulayan söylemi, Çin karşısında Batı'nın birliğini zedeleyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, NATO'nun güney kanadında kritik bir ülke olarak bu zirvede hem Ukrayna savaşı hem de İran gerilimi açısından önemli bir konumda. Trump'ın müttefiklere yönelik baskısı, Türkiye'nin S-400 ve F-35 krizinden bu yana ABD ile yaşadığı güven bunalımını derinleştirebilir. Öte yandan, Ankara'nın Ukrayna savaşında arabuluculuk rolü ve İran'la enerji işbirliği, zirvede hassas dengeleri yönetmesini gerektiriyor. Türkiye, NATO içinde savunma harcamaları hedefini karşılayan ülkelerden biri olarak, Trump'ın eleştirilerinden görece az etkilense de, İran yaptırımları ve Doğu Akdeniz'deki gelişmeler bağlamında ABD ile ilişkilerindeki gerilim sürebilir.
