ABD Başkanı Donald Trump'ın izlediği agresif dış politika, geleneksel müttefikleri ve ortakları istemeden de olsa Çin'e yakınlaştırıyor. Uzun süredir gergin olan Çin-Kanada ilişkilerinde bir yumuşama yaşanırken, Hindistan ile Çin arasında da sınır anlaşmazlıklarına rağmen bir yakınlaşma sinyalleri var. Bu iki gelişmenin ortak noktası ise Trump'ın ticaret savaşları ve yalnızcı politikaları. Çin, ABD'nin boşalttığı alanı doldurarak yeni ittifaklar kuruyor.
Kanada ve Hindistan ile ilişkilerde yumuşama
Çin ile Kanada arasındaki ilişkiler, 2018'de Huawei CFO'su Meng Wanzhou'nun Kanada'da tutuklanması ve ardından iki Kanadalının Çin'de gözaltına alınmasıyla dibe vurmuştu. Ancak son aylarda karşılıklı adımlar atılıyor. Kanada Dışişleri Bakanı Mélanie Joly, geçtiğimiz hafta Pekin'i ziyaret ederek Çinli mevkidaşı Wang Yi ile görüştü. Görüşmede ticaret, iklim değişikliği ve bölgesel güvenlik konuları ele alındı. Joly, 'Zorluklara rağmen diyaloğu sürdürmek önemli' dedi. Uzmanlar, Trump'ın Kanada'ya yönelik yüzde 25 gümrük vergisi tehdidinin, Ottowa'yı Pekin'e yönelttiğini belirtiyor.
Hindistan cephesinde ise, Çin ile Hindistan arasında 2020'de sıcak çatışmaya dönüşen sınır anlaşmazlığı, hala derin güvensizlik yaratıyor. Ancak son haftalarda iki ülke arasında diplomatik temaslar arttı. Hindistan Dışişleri Bakanı Subrahmanyam Jaishankar, geçen ay Pekin'de Wang Yi ile bir araya geldi. Görüşmenin ana gündemi, sınır hattında askerden arındırma ve ticari bağların güçlendirilmesiydi. Özellikle Trump'ın Hindistan'a yönelik 'en yüksek tarife uygulayan ülke' suçlaması ve ticaret savaşı tehditleri, Yeni Delhi'yi Çin ile alternatif bir yol aramaya itiyor.
Küresel yeniden dengelenme
Trump'ın 'Amerika Birinci' politikası, uzun yıllardır ABD liderliğinde şekillenen uluslararası sistemi sarsıyor. ABD'nin NATO'dan çekilme sinyalleri, ticaret savaşları ve iklim anlaşmalarından çıkışı, müttefikleri alternatif ortaklıklara yöneltiyor. Çin ise bu fırsatı iyi değerlendiriyor. Kuşak ve Yol Projesi kapsamında altyapı yatırımları ve ticaret anlaşmalarıyla etki alanını genişletiyor. Uzmanlar, Çin'in ABD'nin terk ettiği çok taraflılığı benimseyerek küresel bir liderlik rolü üstlenmeye çalıştığını ifade ediyor.
Bu dönüşüm, sadece Asya ile sınırlı değil. Avrupa Birliği de ABD'den bağımsız bir savunma politikası geliştirme çabalarını hızlandırdı. Fransa Cumhurbaşkanı Macron, 'Avrupa'nın stratejik özerkliği' vurgusu yaparken, Almanya Çin ile ekonomik bağlarını derinleştiriyor. Türkiye gibi NATO üyesi ülkeler ise bu yeniden dengelenme sürecinde kendi stratejik pozisyonlarını belirlemeye çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD ile yaşadığı S-400 krizi ve F-35 programından çıkarılma gibi sorunlar nedeniyle zaten bir süredir Washington'dan uzaklaşıyor. Trump'ın yarattığı güvensizlik ortamı, Türkiye'nin Çin ve Rusya ile ilişkilerini daha da derinleştirmesine yol açabilir. Ancak Türkiye, NATO üyesi olarak Batı ittifakından tamamen kopmak istemiyor. Çin'in Kuşak ve Yol Projesi, Türkiye için ekonomik fırsatlar sunarken, aynı zamanda artan Çin etkisiyle başa çıkma zorluğunu da beraberinde getiriyor. Hindistan'la gelişen ilişkiler de Ankara için alternatif bir denge unsuru olabilir. Türkiye, bu küresel yeniden dengelenme sürecinde çok yönlü bir dış politika izleyerek kazançlı çıkmayı hedefleyebilir.
