Eski ABD Başkanı Donald Trump, Missouri Yüksek Mahkemesi'nin Cumhuriyetçilerin lehine çizilen yeni kongre seçim bölgeleri haritasının Kasım seçimlerinde kullanılmasını engelleyen kararını sert bir dille eleştirdi. Trump, kararı "gülünç" olarak nitelendirerek mahkemeyi siyasi bir tutum takınmakla suçladı. Perşembe akşamı oybirliğiyle alınan karar, eyaletin seçim takvimini ve ulusal Kongre denkleminde Cumhuriyetçilerin sandalye hesaplarını doğrudan etkileyecek nitelikte.
Kararın Ayrıntıları ve Siyasi Arka Plan
Missouri Yüksek Mahkemesi, Perşembe günü geç saatlerde yaptığı açıklamada, eyalet yasama organı tarafından kabul edilen ve Cumhuriyetçilere avantaj sağlayacak şekilde tasarlanan kongre seçim bölgeleri haritasının eyaletin Kasım ayında yapılacak ara seçimlerde kullanılamayacağına hükmetti. Mahkeme, kararında haritanın eyalet anayasasına aykırı olduğunu ve seçmen iradesini yansıtmadığını belirtti. Karar oybirliğiyle alındı ve mahkemenin tüm üyeleri, haritanın seçim sürecinde kullanılmasının hukuki bir sakınca oluşturduğu konusunda görüş birliğine vardı.
Söz konusu harita, 2020 nüfus sayımı sonuçlarına göre yeniden çizilmişti ve eyaletin sekiz kongre bölgesinden altısında Cumhuriyetçilere belirgin bir üstünlük sağlıyordu. Muhalifler, bu haritanın "gerrymandering" (seçim bölgelerinin siyasi çıkar amacıyla manipüle edilmesi) olduğunu savunarak mahkemeye başvurmuştu. Mahkeme, başvuruyu haklı bularak haritanın iptaline karar verdi. Karar sonrası eyaletin seçim takvimi belirsizliğe girdi; yetkililerin yeni bir harita üzerinde çalışması bekleniyor ancak bu sürecin ne kadar süreceği ve Kasım seçimlerine yetişip yetişmeyeceği belirsiz.
Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, "Missouri Yüksek Mahkemesi gülünç bir şekilde Cumhuriyetçilere karşı karar verdi. Bu, seçimlere müdahaledir ve halkın iradesine saygısızlıktır. Bu karar derhal temyiz edilmeli ve düzeltilmelidir" ifadelerini kullandı. Trump ayrıca, kararın arkasında "radikal sol" grupların olduğunu öne sürdü.
Missouri Cumhuriyetçi Parti yetkilileri de karara tepki gösterdi. Eyalet Senatosu Cumhuriyetçi lideri Caleb Rowden, kararın "hayal kırıklığı yarattığını" belirterek, "Seçmenlerimizin iradesini yansıtan bir harita çizdik. Mahkeme, siyasi bir karar almıştır" dedi. Demokratlar ise kararı memnuniyetle karşıladı. Missouri Demokratik Parti sözcüsü, "Bu karar, seçmen haklarının korunması adına önemli bir zaferdir. Cumhuriyetçiler, iktidarlarını kalıcı hale getirmek için seçim kurallarını değiştirmeye çalışıyordu" açıklamasını yaptı.
Ulusal Seçim Dinamikleri ve Hukuki Mücadele
Missouri'deki bu karar, 2024 ABD ara seçimleri öncesinde seçim haritaları etrafında dönen ulusal hukuki mücadelenin bir parçası. Ülke genelinde birçok eyalette benzer davalar görülüyor. Cumhuriyetçiler, genellikle kırsal bölgeleri birleştirerek ve kentsel alanları bölerek avantaj sağlayacak haritalar çizerken, Demokratlar da kendi kontrol ettikleri eyaletlerde benzer taktikler uyguluyor. Yüksek Mahkeme'nin 2019'daki kararı, federal mahkemelerin partizan amaçlı seçim bölgesi çizimlerine müdahale edemeyeceğini hükmetmişti; bu nedenle mücadele eyalet mahkemelerine kaymış durumda.
Missouri'deki karar, eyalet anayasasına dayandırıldığı için emsal teşkil edebilir. Hukuk uzmanları, diğer eyaletlerdeki benzer davalarda da eyalet anayasalarına başvurulabileceğini belirtiyor. Bu durum, seçim haritalarının belirlenmesinde eyalet yüksek mahkemelerinin rolünü artırabilir. Kararın temyiz edilip edilmeyeceği henüz net değil; ancak Trump'ın çağrısına rağmen, Missouri Yüksek Mahkemesi'nin kararı eyalet düzeyinde nihai olduğu için federal mahkemeye taşınması zor görünüyor. Yine de Cumhuriyetçiler, yeni bir harita çizerek süreci yeniden başlatabilir.
Seçim takvimi açısından, Missouri'de ara seçim ön seçimleri Ağustos ayında yapılacak. Yeni haritanın bu tarihe yetişmemesi halinde, seçimlerin mevcut haritaya göre yapılması gündeme gelebilir; ancak mahkeme kararı bunu engelliyor. Bu durumda, eyalet yetkililerinin acil bir yasal düzenleme yapması veya mahkemeden süre uzatımı talep etmesi gerekebilir. Belirsizlik, seçmenlerin kafasını karıştırırken, her iki partinin de stratejilerini yeniden gözden geçirmesine yol açıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Missouri'deki seçim haritası tartışması doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, ABD'deki iç siyasi dinamikler Türk-Amerikan ilişkilerini dolaylı olarak etkileyebilir. Seçim belirsizliği, ABD Kongresi'nin dış politika gündemini yavaşlatabilir ve özellikle savunma iş birlikleri, F-16 satışı gibi konularda karar alma süreçlerini geciktirebilir. Ayrıca, ABD'de seçim güvenliği tartışmaları, Türkiye'nin de takip ettiği küresel demokrasi normları açısından önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye, ABD ile ilişkilerinde istikrarlı bir yönetim beklerken, seçim kaynaklı kutuplaşma ve hukuki çekişmeler, ikili ilişkilerde öngörülemezlik riskini artırabilir.
