ABD Başkanı Donald Trump, göreve başlamasından bu yana yayımladığı onlarca başkanlık kararnamesiyle ülkenin halk sağlığı politikalarını kökten değiştiriyor. Uzmanlar, bu kararnamelerin bilim insanlarını ve uzman görüşlerini sistematik olarak devre dışı bıraktığını ve ulusun sağlığını ciddi şekilde tehdit ettiğini belirtiyor. Son olarak, Çevre Koruma Ajansı'nın (EPA) yetkilerini kısıtlayan ve iklim değişikliğiyle mücadele programlarını durduran kararname, bilim topluluğunun tepkisini çekti.
Bilimsel Kurumların Susturulması ve Uzman Görüşlerinin Dışlanması
Trump yönetimi, COVID-19 pandemisinden bu yana bilim insanlarının ve halk sağlığı uzmanlarının tavsiyelerini sık sık görmezden geldi. İlk olarak, Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'nin (CDC) pandemi sırasında yayımladığı kılavuzların siyasi baskılarla değiştirildiği ortaya çıkmıştı. Şimdi ise, yönetim, federal sağlık kurumlarının bütçelerini keserek ve yeni yayımlayacağı kararnamelerle bilimsel danışma kurullarının yetkilerini sınırlandırıyor. Özellikle Gıda ve İlaç Dairesi'nin (FDA) ilaç onay süreçlerinde siyasi müdahalelerin arttığı ve ajansın bağımsızlığını yitirdiği yönünde ciddi endişeler bulunuyor.
Bu durum, yalnızca sağlık politikalarını değil, aynı zamanda toplumun bilime olan güvenini de zedeliyor. Yapılan kamuoyu anketleri, Amerikalıların önemli bir bölümünün artık hükümetin sağlık açıklamalarına güvenmediğini gösteriyor. Bilim insanları, bu gidişatın uzun vadede pandemi hazırlığı, aşı geliştirme ve salgın hastalıkların kontrolü gibi alanlarda ülkeyi geriye götüreceğini vurguluyor.
Küresel Sağlık ve Uluslararası Etkiler
ABD'nin halk sağlığı politikalarındaki bu dönüşüm yalnızca ülke içinde değil, küresel ölçekte de yankı buluyor. Dünya Sağlık Örgütü'ne (WHO) yönelik mali desteğin kesilmesi ve pandemi anlaşmasından çekilme kararı, uluslararası işbirliğini zayıflatıyor. Uzmanlar, ABD'nin bilimsel liderlik rolünden geri çekilmesinin, küresel sağlık krizleriyle mücadelede önemli bir boşluk yaratabileceğini belirtiyor. Özellikle gelişmekte olan ülkeler, ABD'nin sağlık programlarındaki kesintilerden olumsuz etkilenecek. Bu durum, salgın hastalıkların sınır tanımayan doğası nedeniyle tüm dünya için risk oluşturuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin halk sağlığı politikalarındaki bu zayıflama, Türkiye için dolaylı da olsa önemli sonuçlar doğurabilir. Türkiye, küresel sağlık alanında Dünya Sağlık Örgütü ve diğer uluslararası kuruluşlarla işbirliği yapıyor. ABD'nin küresel sağlık fonlarından çekilmesi, Türkiye'nin bazı programlarda ek sorumluluk üstlenmesi anlamına gelebilir. Ayrıca, bilimsel işbirliğinin azalması, Türkiye'nin ilaç ve aşı geliştirme çalışmalarında ABD'den beklediği teknoloji transferini olumsuz etkileyebilir. Öte yandan, Türkiye'nin kendi sağlık altyapısını güçlendirme çabaları, bu tür küresel belirsizliklerin etkisini sınırlandırabilir.
