ABD Başkanı Donald Trump, Kanada'dan yapılan ithalata yüzde 50 oranında gümrük vergisi getirilmesine ilişkin kararnameyi imzaladı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamaya göre, vergiler 30 gün içinde yürürlüğe girecek ve bu süre zarfında ilgili sektörlerin uyum sağlaması beklenecek. Karar, iki Kuzey Amerika ülkesi arasında son aylarda artan ticari gerilimlerin en somut ve sert adımı olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, bu hamlenin ABD-Kanada ticaret hacminde ciddi daralmaya yol açabileceğini ve küresel tedarik zincirlerinde yeni kırılmalar yaratabileceğini belirtiyor.
Gelişmenin Arka Planı
Trump yönetimi, Kanada'yı ABD pazarına haksız rekabet avantajı sağlayan ticaret politikaları izlemekle suçluyor. Özellikle çelik, alüminyum, kereste ve süt ürünleri gibi sektörlerde Kanada'nın devlet sübvansiyonları ve düşük vergi oranlarıyla ABD'li üreticileri zor durumda bıraktığı iddia ediliyor. Beyaz Saray Sözcüsü yaptığı yazılı açıklamada, “Kanada, yıllardır ABD'li işçileri ve şirketleri mağdur eden ticari engelleri kaldırmayı reddetti. Bu vergiler, Amerikan çıkarlarını korumak için atılmış zorunlu bir adımdır” ifadelerini kullandı.
Kanada Başbakanı Justin Trudeau ise karara sert tepki gösterdi. Ottawa'da düzenlediği basın toplantısında “Bu, dost bir ülkeye karşı yapılmış bir dostluk değil, ticari saldırıdır” diyen Trudeau, Kanada'nın misilleme tarifeleri hazırladığını duyurdu. Kanada'nın özellikle ABD'den ithal ettiği portakal suyu, viski ve bazı tarım ürünlerine yüzde 50'ye varan ek vergiler getirebileceği belirtiliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD-Kanada ticaret savaşı, Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması'nın (USMCA) yeniden müzakereye açılmasına yol açabilir. Anlaşma, Trump'ın ilk döneminde imzalanmış ancak iki ülke arasındaki bazı sektörel anlaşmazlıklar çözülememişti. Gözlemciler, bu yeni vergilerin USMCA'nın geleceğini tehlikeye atabileceğini ve Meksika'yı da etkileyebileceğini vurguluyor.
Küresel ölçekte ise gelişmiş ülkeler arasında korumacı ticaret politikalarının yaygınlaştığı bir döneme işaret ediyor. Avrupa Birliği ve Çin, benzer adımlara karşı hazırlıklı olduklarını sinyallerini verirken, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) endişelerini dile getirdi. DTÖ Başkanı, “Bu tür tek taraflı vergiler, küresel ticaret sistemine ciddi zarar verebilir” uyarısında bulundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Doğrudan Türkiye'yi hedeflemese de, ABD-Kanada ticaret savaşı küresel ticarette korumacılığı artırarak Türkiye'nin ihracat pazarlarını daraltabilir. Özellikle çelik ve alüminyum gibi sektörlerde ABD'nin benzer vergileri Türkiye'ye de uygulama ihtimali, Ankara'da tedirginlik yaratıyor. Ayrıca, Kanada ile Türkiye arasında savunma sanayii alanındaki gerginlikler (İHA motorları vb.) bu tabloda yeni bir boyut kazanabilir. Türkiye, böyle bir ortamda AB ve diğer partnerlerle ticari ilişkilerini çeşitlendirme stratejisini hızlandırmalıdır.
