Venedik Film Festivali'nde dün akşam düzenlenen prömiyerde, İsrail'in Gazze'de yapay zeka sistemlerini kullanmasını konu alan 'NAZA' adlı belgesel film 25 dakika boyunca ayakta alkışlandı. Filmin yönetmenliğini üstlenen isimler, gösterim sonrası salonda uzun süre ayakta kalan izleyiciler tarafından coşkuyla karşılandı. Festival yetkilileri, bu alkışın son yılların en uzun süreli tepkilerinden biri olduğunu belirtti.
Filmin Arka Planı ve İçeriği
NAZA, İsrail'in Gazze Şeridi'ne yönelik askeri operasyonlarında yapay zeka destekli hedefleme sistemlerini nasıl kullandığını gözler önüne seriyor. Film, İsrail ordusunun 'Lavender' ve 'Gospel' gibi yapay zeka programları aracılığıyla binlerce hedefi otomatik olarak belirlediğini ve bu sistemlerin sivil kayıpları artırdığını iddia ediyor. Belgesel, sahadaki görgü tanıklarının ifadelerine, askeri belgelere ve dijital forensik analizlere dayanıyor.
Yapım ekibi, Gazze'deki yapay zeka kullanımının uluslararası hukuk açısından sorgulanması gerektiğini vurguluyor. Filmde, İsrail'in bu teknolojileri kullanarak savaş suçu işlemiş olabileceği yönünde iddialar dile getiriliyor. İsrail hükümeti ise bugüne kadar bu iddiaları reddederek, yapay zeka sistemlerinin yalnızca askeri hedefleri belirlemek için kullanıldığını ve sivil kayıpları en aza indirmeyi amaçladığını savundu. Ancak uluslararası insan hakları örgütleri, Gazze'deki yüksek sivil ölüm oranlarının bu açıklamalarla çeliştiğini belirtiyor.
Venedik Film Festivali, son yıllarda siyasi içerikli yapımlara ev sahipliği yapmasıyla biliniyor. Festival yönetimi, NAZA'nın gösteriminin ardından herhangi bir resmi açıklama yapmadı. Ancak festivalin sanat yönetmeni, filmin seçilmesinin sanatsal ve insani değerlerle ilgili olduğunu, siyasi bir mesaj taşımadığını ifade etti. Buna rağmen filmin gösterimi, İsrail yanlısı grupların protestolarına sahne oldu. Gösterim öncesinde festival alanında küçük çaplı bir protesto düzenlendiği, polisin olaya müdahale ettiği öğrenildi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
NAZA'nın Venedik'teki prömiyeri, Gazze savaşının uluslararası kamuoyundaki yankılarını bir kez daha gündeme taşıdı. Film, İsrail'in askeri teknolojilerini ve yapay zeka kullanımını sorgulayarak, savaşın etik boyutunu tartışmaya açıyor. Özellikle Batı ülkelerinde artan Filistin yanlısı hareketler, bu tür yapımlara ilgiyi artırıyor. Venedik'teki alkışlar, Avrupa'da İsrail'e yönelik eleştirilerin sanat dünyasında da karşılık bulduğunu gösteriyor.
Öte yandan, İsrail'in yapay zeka destekli hedefleme sistemleri, uluslararası hukukçular tarafından da tartışılıyor. Birleşmiş Milletler, daha önce yaptığı açıklamalarda otonom silah sistemlerinin uluslararası insancıl hukuka uygunluğunun belirsiz olduğunu vurgulamıştı. NAZA, bu tartışmalara somut örneklerle katkı sunmayı hedefliyor. Film, önümüzdeki aylarda diğer uluslararası film festivallerinde de gösterilecek. Yapımcılar, filmin birçok ülkede sinemalarda gösterime girmesi için görüşmelerin sürdüğünü belirtti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Gazze'deki insani krizi yakından takip eden ve İsrail'e yönelik eleştirilerini sık sık dile getiren bir ülke konumunda. NAZA filminin Venedik'te büyük yankı uyandırması, Türkiye'nin uluslararası platformlarda yürüttüğü diplomasiye dolaylı destek sağlayabilir. Türk kamuoyu da Filistin meselesine duyarlı olduğundan, filmin gösterimi ve aldığı tepkiler Türk basınında geniş yer bulabilir. Ayrıca Türkiye, yapay zeka destekli silah sistemlerinin uluslararası düzenlemeye tabi tutulması gerektiğini savunuyor; bu tür yapımlar, konunun önemini artırarak Türkiye'nin tezlerine zemin hazırlayabilir. Kültürel diplomasi açısından ise Türkiye'nin benzer yapımlara destek vermesi, uluslararası alanda etkinliğini güçlendirebilir.
