ABD Başkanı Donald Trump, Salı günü yaptığı açıklamada, "Ben olmasaydım İsrail olmazdı" diyerek, İsrail'in varlığını kendisine borçlu olduğunu iddia etti. Trump'ın bu sözleri, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının sürdüğü bir dönemde, ülkeye yönelik en sert eleştirileri arasında yer aldı. Eski başkan, İsrail'in ABD desteği olmadan hayatta kalamayacağını vurgularken, diğer başkanların bu kadar ileri gitmeye istekli olmadığını savundu.
Gelişmenin Arka Planı
Trump'ın açıklaması, İsrail'in Gazze ve Lübnan'daki askeri operasyonlarının küresel tepkileri artırdığı bir dönemde gerçekleşti. İsrail, Hizbullah'ın hedef alındığını belirtirken, sivil kayıplar ve insani kriz endişeleri büyümekte. Trump, başkanlığı döneminde Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıyan ve İran nükleer anlaşmasından çekilen bir lider olarak İsrail'e güçlü destek vermişti. Ancak son yorumları, İsrail'in ABD'ye olan bağımlılığını vurgulayarak, iki ülke arasındaki ilişkide yeni bir tartışma başlattı.
Bazı analistler, Trump'ın sözlerinin İsrail'in mevcut hükümetine yönelik bir eleştiri veya kendi siyasi pozisyonunu güçlendirme çabası olabileceğini belirtiyor. Trump, 2024 başkanlık seçimleri için adaylığını koymuş durumda ve İsrail yanlısı seçmenleri etkilemek istiyor olabilir. Öte yandan, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile Trump arasında geçmişte güçlü bir ilişki vardı, ancak son dönemde Netanyahu'nun Biden yönetimiyle daha yakın çalışması, Trump'ı rahatsız etmiş olabilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Trump'ın açıklaması, Ortadoğu'da ABD'nin rolü hakkında önemli soruları gündeme getiriyor. İsrail, bölgedeki en büyük ABD müttefiki olarak yıllık 3,8 milyar dolarlık askeri yardım alıyor. Trump'ın "İsrail olmazdı" sözü, ABD desteğinin İsrail'in varlığı için kritik olduğu algısını pekiştiriyor. Ancak bu tür bir söylem, İsrail'in bağımsızlığını ve egemenliğini zedelerken, ABD'nin bölgedeki diğer aktörler nezdindeki imajını da etkileyebilir.
Filistin yönetimi ve Arap ülkeleri, Trump'ın sözlerini İsrail'in ABD'nin bir kuklası olduğu şeklinde yorumlayabilir. Aynı zamanda, Çin ve Rusya gibi rakipler, ABD'nin İsrail'e olan bağlılığını sorgulayan bu açıklamayı kendi çıkarları için kullanabilir. Bölgedeki İran destekli gruplar da bu açıklamayı ABD-İsrail ittifakının zayıflığı olarak görebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu açıklama, Türkiye'nin İsrail ile ilişkilerinin zaten gergin olduğu bir dönemde geldi. Türkiye, Filistin davasına verdiği destekle bilinirken, İsrail'in Gazze ve Lübnan'daki operasyonlarını eleştiriyor. Trump'ın sözleri, ABD'nin İsrail'e verdiği desteğin kişisel bir mesele haline geldiğini gösteriyor. Bu durum, Türkiye'nin ABD ve İsrail ile denge politikasını zorlaştırabilir. Ankara, Doğu Akdeniz'de enerji ve güvenlik konularında İsrail ile iş birliği yaparken, Filistin konusundaki duruşunu da korumaya çalışıyor. Trump'ın bu tür sözlerinin, bölgede ABD'ye olan güveni azaltarak Türkiye'nin arabuluculuk rolünü artırabileceği değerlendiriliyor.
