İran ile İsrail arasındaki son askeri gerginlik, Ortadoğu'da olayların gerçekte kim tarafından yönlendirildiği sorusunu yeniden gündeme getirdi: Washington mu yoksa Kudüs mü? İsrail'in Beyrut ve Lübnan'daki bazı hedeflere yönelik saldırılarının ardından Tahran yönetimi, İsrail'in kuzeyindeki yerleşimler ve Hayfa çevresindeki askeri tesislere yönelik misilleme saldırıları başlattı. Bu gelişme, bölgedeki kırılgan dengeleri altüst ederken, ABD Başkanı Donald Trump'ın İsrail üzerindeki nüfuzunu sorgulatıyor.
Gerilimin Anatomisi: Stratejik Oyun mu, Kontrolsüz Tırmanma mı?
İsrail'in Lübnan topraklarındaki hedeflere yönelik operasyonu, İran destekli Hizbullah unsurlarının varlığına karşı uzun süredir planlanan bir hamle olarak değerlendiriliyor. Ancak Tahran'ın cevabı, sadece Hizbullah'ın konuşlandığı bölgelerle sınırlı kalmayıp İsrail'in kuzey şehirlerini hedef alınca, çatışma bölgesel bir savaşa dönüşme riski taşıyor. İran, saldırılarının meşru müdafaa hakkı kapsamında olduğunu savunurken, İsrail yönetimi bu eylemleri egemenlik ihlali olarak nitelendiriyor.
ABD'nin resmi tutumu ise dikkatle izleniyor. Beyaz Saray, İsrail'i desteklediğini yinelemekle birlikte, çatışmanın yayılmaması için çağrıda bulunuyor. Ancak Trump'ın önceki dönemlerde İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile kurduğu yakın ilişki, Washington'un gerçekte ne kadar bağımsız hareket edebileceği sorusunu akıllara getiriyor. Özellikle İran nükleer anlaşmasından çekilme ve Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıma gibi adımlar, Trump'ın Netanyahu yönetimine yeşil ışık yaktığı algısını güçlendirmişti.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Bu çatışma, sadece İran ve İsrail arasında bir hesaplaşma değil; aynı zamanda Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkelerini, Türkiye ve Rusya'yı da ilgilendiren bir güç mücadelesinin parçası. İran'ın saldırıları, Tahran'ın bölgesel projeksiyon kapasitesini sergilerken, İsrail'in de ABD'ye rağmen kendi güvenlik çıkarları doğrultusunda hareket edebildiğini gösteriyor.
Uluslararası toplum, taraflara itidal çağrısı yaparken, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde alınacak olası bir yaptırım kararı veya ateşkes girişimi belirsizliğini koruyor. Rusya ve Çin'in İran'a yakın duruşu, Batı'nın ise İsrail'e verdiği destek, bölgedeki kutuplaşmayı derinleştiriyor. Bu tablo, dünya güçlerinin Ortadoğu'daki nüfuz alanlarını yeniden tanımlamaya çalıştığı bir döneme işaret ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ve İsrail arasındaki bu gerginlikten doğrudan etkilenebilecek ülkeler arasında. Ankara, bir yandan İran'la enerji ve ticaret ilişkilerini sürdürürken, diğer yandan İsrail'le son dönemde normalleşme adımları atıyor. Ancak bu çatışma, Türkiye'nin bölgesel denge politikasını zorlayabilir. Ayrıca, Suriye ve Kafkaslar'da İran'la zaman zaman rekabet eden Türkiye, bu tırmanmanın kendi güvenliğine yansımalarını (örneğin, sığınmacı akını veya terör gruplarının hareketlenmesi) dikkatle izlemeli. Bölgede kalıcı bir istikrarsızlık, Türkiye'nin ekonomik çıkarlarını ve enerji koridorlarını da tehdit edebilir.
