Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, İsrail'in Gazze'de Hamas ve diğer silahlı grupların tamamen silahsızlandırılmasını öngören anlaşmadan 'çok memnun' olduğunu açıkladı. Trump'ın 'Barış Kurulu' olarak nitelendirdiği girişim kapsamında varılan bu anlaşma, bölgedeki ateşkesin kalıcılığını sağlamayı ve Gazze'de istikrarı tesis etmeyi amaçlıyor. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, anlaşmanın taraflar arasında haftalardır süren yoğun müzakerelerin ardından imzalandığı belirtildi. İsrail hükümetinden yapılan resmi açıklamada ise anlaşmanın ulusal güvenlik çıkarlarına uygun olduğu ve uygulanmasının yakından takip edileceği ifade edildi.
Anlaşmanın Ayrıntıları ve Arka Planı
Anlaşma metnine göre, Hamas ve Gazze'deki diğer silahlı gruplar, ellerindeki tüm ağır silahları, roketleri ve mühimmatı uluslararası gözlemciler eşliğinde teslim edecek. Silahsızlanma sürecinin aşamalı olarak tamamlanması ve her aşamanın bağımsız denetçiler tarafından doğrulanması öngörülüyor. Ayrıca, anlaşma kapsamında Gazze'de kalıcı bir ateşkesin sağlanması ve sınır kapılarının insani yardım geçişlerine açılması da yer alıyor.
Müzakerelerin, Trump yönetiminin Orta Doğu özel temsilcisi Steve Witkoff'un arabuluculuğunda yürütüldüğü öğrenildi. Görüşmelere Mısır ve Katar'ın da gözlemci olarak katıldığı bildirildi. İsrail basınına yansıyan haberlere göre, anlaşma İsrail güvenlik kabinesinde oy birliğiyle onaylandı. Ancak anlaşmaya ilişkin ilk tepkiler, bazı sağcı muhalefet partilerinden eleştiri aldı. Bu partiler, silahsızlanmanın yeterli güvenceye bağlanmadığını ve Hamas'ın yeniden silahlanabileceğini öne sürdü.
Hamas yetkilileri ise anlaşmanın 'direnme hakkının korunması' çerçevesinde değerlendirilebileceğini, ancak ateşkesin sürdürülmesi için gereken adımları atacaklarını ifade ettiler. Gazze'de yaşayan Filistinliler, anlaşmanın ardından temkinli bir iyimserlikle sokağa çıktı; birçok kişi yaşam koşullarının iyileşmesini ve yeniden inşa çalışmalarının hızlanmasını umuyor. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, anlaşmayı 'Gazze'deki şiddetin sona erdirilmesi yönünde önemli bir adım' olarak nitelendirdi ve tarafları anlaşmaya sadık kalmaya çağırdı.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Bu anlaşma, 7 Ekim 2023'te başlayan ve binlerce kişinin ölümüne yol açan çatışmaların ardından bölgedeki dengeleri yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor. Silahsızlanmanın, Hamas'ın askeri kanadının etkisini azaltacağı ve böylece İsrail'in güvenlik endişelerini bir ölçüde gidereceği düşünülüyor. Uzmanlara göre, bu durum İsrail ile bazı Arap ülkeleri arasındaki normalleşme sürecini de hızlandırabilir. Suudi Arabistan'ın, Filistin meselesinin çözümüne bağlı olarak İsrail'le ilişkilerini geliştirme sinyali verdiği biliniyor.
Ancak anlaşmanın uygulanmasının kolay olmayacağı da kaydediliyor. Silahlı grupların elindeki silahların tam olarak envanterinin çıkarılması ve teslim sürecinin güvenli bir şekilde yürütülmesi büyük lojistik zorluklar içeriyor. Ayrıca, aşırılık yanlısı grupların anlaşmayı sabote etme girişimlerinde bulunabileceği belirtiliyor. Bölgedeki gözlemciler, uluslararası toplumun Gazze'ye yönelik yeniden inşa yardımlarının artırılmasının, anlaşmanın kalıcılığı açısından kritik olduğunu vurguluyor. İsrail'in, anlaşma kapsamında Gazze'nin yeniden inşası için bölgeye inşaat malzemesi girişine izin vereceği de gelen bilgiler arasında.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Gazze'deki gelişmeleri yakından takip eden bir ülke olarak, bu anlaşmayı ihtiyatlı bir iyimserlikle karşılıyor. Ankara, Filistin meselesinde iki devletli çözümü savunurken, Gazze'de kalıcı ateşkesin sağlanması ve insani krizin sona erdirilmesinin önemini sıklıkla vurgulamıştı. Bu anlaşmanın, Türkiye'nin bölgedeki insani yardım çalışmalarına alan açması ve Filistinlilerin yaşam koşullarının iyileşmesine katkı sağlaması bekleniyor. Öte yandan, anlaşmanın uygulanmasında yaşanacak aksaklıklar yeni bir çatışma dalgasını tetikleyebilir; bu durum Türkiye'nin güney sınırındaki istikrarı doğrudan etkileyebilir. Türkiye, taraflar arasında diyalog kurulmasını destekleyerek bölgesel istikrara katkıda bulunmayı hedefliyor.
