ABD Başkanı Donald Trump, İran’a nükleer programı konusunda bir anlaşmaya varması için 60 günlük bir süre tanıdığını açıkladı. Trump, aksi takdirde mevcut yaptırımların sertleştirileceği uyarısında bulundu. Bu açıklama, Orta Doğu’da tansiyonu yeniden yükseltirken, uluslararası toplumda endişeyle karşılandı. Trump’ın sözleri, İran’ın nükleer faaliyetlerini hızlandırdığı bir döneme denk geldi.
Gelişmenin Arka Planı
Trump, Beyaz Saray’da düzenlediği basın toplantısında, İran’ın nükleer anlaşma için 60 gün içinde masaya oturması gerektiğini, aksi halde “daha önce görülmemiş” yaptırımlarla karşılaşacağını söyledi. ABD’nin 2018’de tek taraflı olarak çekildiği nükleer anlaşma, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini sınırlamayı amaçlıyordu. Ancak İran, anlaşmanın çökmesinin ardından nükleer çalışmalarını hızlandırdı. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na (UAEA) göre İran, yüzde 60 saflıkta uranyum zenginleştiriyor; bu, silah yapımına yakın bir seviye olarak değerlendiriliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Trump’ın bu hamlesi, Orta Doğu’da yeni bir kriz dalgası yaratabilir. İran, ABD’nin tehditlerine karşılık olarak, Körfez ülkelerine füze saldırıları düzenleyebileceği sinyali verdi. Öte yandan Avrupa Birliği, diyalog çağrısı yaparken, Rusya ve Çin de ABD’nin tutumunu eleştirdi. Bölgedeki petrol fiyatları, bu açıklamanın ardından yükselişe geçti. Analistler, 60 günlük sürenin diplomatik bir pencere mi yoksa bir savaş öncesi uyarı mı olduğu konusunda ikiye bölünmüş durumda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye için hem diplomatik hem ekonomik riskler taşıyor. Türkiye, İran’la doğal gaz ve ticaret bağlantılarına sahip; olası bir ambargo veya çatışma, enerji maliyetlerini artırabilir. Ayrıca Suriye ve Irak’ta iş birliği yapılan İran’la gerilim, bölgesel istikrarı tehdit edebilir. Türkiye, hem ABD hem İran’la ilişkilerini dengelemek zorunda kalacak. NATO müttefiki olarak ABD’nin yanında yer alması beklenirken, komşusu İran’la sıcak çatışma istenmiyor. Bu nedenle Ankara’nın arabuluculuk rolü üstlenmesi olasılığı gündemde.
